Лоши блефови на Мицкоски – „Ина, Ива, како се викаше?“

Премиерот Христијан Мицкоски знае кога адвокатот на Ива Михајлова последен пат ја преминал границата, знае што покажуваат граничните евиденции, знае што тврдат бугарските власти, но пред камерите одеднаш не може да се сети како се вика жената што со денови е во центарот на меѓудржавен скандал. „Ина… Ива. Како се викаше?“, рече Мицкоски, во обид да го објасни случајот што ги отвори прашањата за контролата на македонските граници, функционирањето на институциите и односите со Бугарија.

Тешко е да се поверува дека премиер на држава, кој редовно комуницира со безбедносните служби, министрите и своите најблиски соработници, не го знае името на личноста поради која реагираат институциите на две држави. Особено кога истото име со денови се споменува во соопштенија на МВР, Обвинителството, Министерството за надворешни работи и во изјавите на највисоките бугарски претставници.

Случајот со Ива Михајлова одамна не е само судска постапка за сообраќајна несреќа со смртни последици. Нејзиното заминување во Бугарија, и покрај одземените пасоши и забраната за преминување на границата, отвори сериозно безбедносно и дипломатско прашање. Во Софија за неа јавно зборува претседателката Илијана Јотова, бугарските институции се вклучени во случајот, а во Македонија се бара политичка и институционална одговорност.

И токму во такви околности, Мицкоски не може да се сети на името.

Не постои јавно достапен доказ дека премиерот намерно го погрешил името. Можно е да станува збор за обичен говорен лапсус. Но политичкиот контекст во кој се случи лапсусот го прави многу потешко да се прифати како безначајна грешка.

Премиерот не зборуваше за непозната личност или за спореден административен случај. Зборуваше за прашање за кое неговите министри со денови даваат изјави, институциите разменуваат информации со Бугарија, а јавноста бара да дознае како лице со активни судски ограничувања успеало да ја напушти државата.

Дополнително, во истиот настап Мицкоски изнесе конкретни информации за движењето на адвокатот на Михајлова, повикувајќи се на граничните евиденции и податоците добиени од бугарската страна. Значи, премиерот располага со детали за случајот, но при неговото претставување пред јавноста се сопнува на најосновниот податок – името на обвинетата.

Тука започнува проблемот со уверливоста на неговиот настап.

Во нормалното функционирање на извршната власт, премиерот треба да биде навремено информиран за прашања што можат да предизвикаат дипломатски спор или да укажат на сериозен безбедносен пропуст. Тоа подразбира комуникација со министерот за внатрешни работи, министерот за надворешни работи, безбедносните служби и најблиските соработници.

Не е јавно познато какви конкретни брифинзи Мицкоски добил за случајот Михајлова. Но ако ги добил во обем што му овозможува да зборува за гранични евиденции и постапувањето на институциите, тогаш заборавањето на името остава впечаток на неприродна неинформираност. Ако, пак, навистина не бил доволно запознаен со случајот, тоа отвора уште посериозно прашање за начинот на кој функционира комуникацијата во врвот на власта.

Во двата случаи, јавноста има право да очекува посериозен однос.

Наместо прецизни одговори за тоа како Михајлова ја напуштила Македонија, Мицкоски најголемиот дел од политичката тежина на својата изјава ја насочи кон Бугарија и кон домашната опозиција.

Тој ги отфрли тврдењата дека Михајлова и нејзиниот адвокат поминале преку официјален граничен премин, оценувајќи ги како невистинити. Бугарското политичко раководство го обвини дека покажува политички мускули, а опозицијата дека се обидува да извлече политичка корист од случајот.

Но неговите обвинувања не го менуваат основното прашање – како лице на кое судот му го забранил преминувањето на државната граница се нашло на територијата на друга држава?

Обвинителството потврди дека на Михајлова уште во октомври 2025 година ѝ биле одземени македонскиот и бугарскиот пасош, дека имала забрана за преминување на границата со лична карта и дека ризикот од бегство бил причина да не ѝ бидат вратени патните исправи.

МВР, од друга страна, соопшти дека во граничните евиденции нема регистриран нејзин излез од Македонија, ниту легален влез во Бугарија.

Михајлова и нејзиниот адвокат тврдат нешто сосема спротивно – дека ја преминале границата со лични документи, без пречки од граничните службеници. Нивните тврдења засега не се независно потврдени.

Токму оваа противречност бара институционално објаснување, а не политичко префрлање на одговорноста.

Ако Михајлова ја преминала границата преку официјален премин, треба да се утврди како било можно да не се спроведе судската забрана. Ако преминала надвор од граничните премини, треба да се утврдат околностите, начинот на преминувањето и евентуалната одговорност. Ако постоела каква било институционална помош, таа мора да биде докажана преку истрага, а не преку политички обвинувања.

Во ниту една од овие можности не се губи одговорноста на македонските институции да утврдат што се случило.

Мицкоски најави дека Михајлова и нејзиниот татко кога-тогаш ќе одговараат, но не објасни како ќе се обезбеди враќањето на обвинетата во Македонија и кои конкретни институционални чекори ќе следуваат.

Особено е проблематично кога премиерот, наместо да ја објасни постапката и да остави надлежните органи да ја утврдат индивидуалната одговорност, однапред зборува за тоа кој ќе одговара.

Во меѓувреме, случајот продолжува да добива дипломатска тежина. Бугарската претседателка Јотова јавно зборува за меѓународните институции до кои се обраќала за Михајлова, додека македонската Влада ја обвинува Софија за политизација.

Во ваква ситуација, премиерот не може истовремено да настапува како човек што располага со прецизни безбедносни информации и како политичар кој едвај се сеќава на името на главната актерка во случајот.

Можеби „Ина, Ива, како се викаше?“ беше само невешт лапсус. Можеби беше обид случајот да се претстави како помалку значаен отколку што навистина е. За втората можност нема доказ, но јавниот настап остава простор за таква интерпретација.

Она што не е спорно е дека Мицкоски не понуди одговор на најважното прашање.

На Македонија не ѝ е потребен премиер кој ќе демонстрира колку малку внимание му посветува на името на обвинетата. Ѝ е потребен премиер кој ќе објасни како функционирале институциите, кој бил информиран, кога бил информиран и зошто судската забрана не го спречила нејзиното заминување.

Политичката одговорност не се избегнува со погрешно изговорено име, ниту со префрлање на вниманието кон Софија и опозицијата.