Skip to content
Во Македонија, понекогаш најбрзиот пат до лекар води преку паричникот. Кога нема слободен термин за специјалистички преглед или дијагностичко испитување, пациентот се соочува со избор: да чека во јавното здравство или да плати приватно. А сметката може да започне со неколку илјади денари и да достигне десетици илјади, зависно од потребните испитувања.
Прашањето не е дали приватните болници треба да постојат, ниту дали граѓаните треба да имаат можност да изберат каде ќе се лекуваат. Прашањето е што се случува кога приватната услуга престанува да биде избор и станува единствениот начин пациентот да добие побрз одговор за своето здравје.
За некого тоа е трошок што може да го покрие без поголеми последици. За друг, еден преглед значи одложување на сметки, задолжување или откажување од други потреби.
Колку чини побрзиот пат до дијагноза?
Цените на приватните здравствени услуги се разликуваат зависно од видот на прегледот, специјалистот, потребната дијагностика и здравствената установа. Но јавно достапните ценовници и понуди покажуваат дека дури и основните специјалистички прегледи можат да претставуваат значителен трошок за семејниот буџет.
Според објавените ценовници за 2026 година, одредени специјалистички прегледи чинат околу 3.000 денари, додека прегледите со дополнителна ултразвучна или друга дијагностика можат да чинат повеќе. Во јавно објавените понуди се среќаваат и дијагностички пакети со цени до 8.000 денари.
За посложени испитувања трошоците се значително повисоки. Во текот на 2026 година, во приватното здравство биле објавени промотивни понуди за магнетна резонанца од 17.500 до 19.500 денари, зависно од тоа дали испитувањето се прави со контраст. Станува збор за временски ограничени понуди, а не за потврдени редовни цени.
Дел од приватните болници објавуваат и сезонски попусти за одредени дијагностички услуги, вклучително и попусти од 50 проценти за магнетна резонанца за време на викенди и празници. Но ваквите понуди не секогаш содржат конкретен износ, па пациентите мора дополнително да се информираат за конечната цена.
Овие примери не претставуваат просечни цени во приватното здравство, туку износи од јавно објавени ценовници и понуди. Сепак, тие покажуваат колкав финансиски товар може да претставува потребата од побрза дијагностика.
А првиот преглед често не е и последниот. По него може да следуваат лабораториски анализи, снимања, дополнителни специјалистички консултации и контролни прегледи. Така, трошокот што првично изгледал поднослив може значително да порасне.
Терминот постои во системот, но дали е достапен за пациентот?
Јавното здравство во Македонија располага со електронскиот систем „Мој Термин“, преку кој се организира закажувањето специјалистички прегледи и други здравствени услуги.
Но дигиталното закажување само по себе не гарантира дека секој пациент ќе добие преглед во медицински оправдан рок.
За човек кој има болки, симптоми што не поминуваат или препорака за дополнително испитување, најважно е кога ќе може да стигне до лекарот. Дали терминот е достапен за неколку дена, за неколку недели или подоцна, може значително да влијае врз неговата одлука да побара приватна услуга.
Притоа, не секое чекање претставува пропуст. Пациентите со итни состојби се третираат според посебни медицински правила, а при редовните прегледи важни се приоритетот, капацитетите и расположливоста на специјалистите.
Но меѓу итната медицинска помош и редовниот контролен преглед постојат многу ситуации во кои пациентот има потреба од навремена дијагностика, без неговата состојба да биде класифицирана како итна.
Токму за тие пациенти недостигот од брзо достапен термин може да стане финансиски проблем.
Ревизорите предупредуваат дека листите на чекање не ја покажуваат реалната состојба
На крајот на септември 2026 година, Државниот завод за ревизија објави наоди кои отвораат дополнителни прашања за функционирањето на „Мој Термин“.
Според ревизијата, системот бил без континуирано одржување речиси 38 проценти од анализираниот период, а утврдени се и слабости во управувањето, информатичката безбедност и контролата на податоците.
Особено значаен е наодот дека јавно достапните листи на чекање за оперативни зафати не ја прикажуваат целосно реалната состојба. Недостигаат клучни информации за датумите на упатите и вкупниот број закажани операции, додека за ГОБ „8 Септември“ е утврдено дека хируршките интервенции не биле соодветно евидентирани во системот.
Ревизијата не докажува дека сите пациенти чекаат подолго од прикажаното. Но покажува дека државата нема целосна и сигурна слика за дел од листите на чекање, а без точни податоци тешко може да се утврди каде се најголемите застои и како да се намалат.
За пациентот, тоа не е само административен проблем. Тоа е прашање дали може да добие јасна информација кога ќе биде прегледан или опериран.
Иста здравствена потреба, различни финансиски можности
Приватното здравство има важна улога во обезбедувањето медицински услуги. Приватните болници и поликлиники нудат дополнителни капацитети, специјалистички прегледи и дијагностика, а пациентите имаат право да изберат каде ќе побараат здравствена заштита.
Но изборот не е еднаков за сите.
За семејство со повисоки приходи, приватен преглед од неколку илјади денари може да биде прифатлив трошок. За пензионер со ограничени примања или семејство кое едвај ги покрива месечните обврски, истата сума може да значи одложување на друга неопходна потреба.
Ако по прегледот следува дополнителна дијагностика, трошокот може значително да се зголеми. Магнетна резонанца, лабораториски анализи, дополнителна консултација и контролен преглед не мора да се направат во ист ден, но секој од нив може да донесе нова сметка.
Така, двајца пациенти со слична медицинска потреба можат да имаат различни можности за брзо добивање дијагноза, зависно од тоа колку пари имаат на располагање.
Проблемот не е во тоа што некој може да плати приватно. Проблемот настанува кога оној што не може да плати нема навремено достапна алтернатива.
Чекањето има цена и кога прегледот е покриен со осигурување
Дури и кога пациентот не плаќа приватна здравствена услуга, добивањето преглед може да повлече други трошоци.
Патување до болница во друг град, отсуство од работа, превоз, придружба за повозрасен член на семејството или повторно доаѓање по резултати се дел од реалните трошоци на лекувањето.
За луѓето што живеат надвор од поголемите градови, достапноста на здравствената заштита зависи и од тоа каде се наоѓа специјалистот, колку често работи и дали потребната дијагностика воопшто може да се направи во најблиската здравствена установа.
Затоа бројот на закажани термини не е доволен показател за успешноста на здравствениот систем.
Потребно е да се знае и колку време поминува од упатот до прегледот, кои услуги имаат најдолги листи на чекање, каде недостигаат специјалисти и дали пациентите навреме ја добиваат потребната дијагностика.
Правото на лекување не смее да остане само право на хартија
Македонија има систем на задолжително здравствено осигурување чија цел е да обезбеди пристап до здравствена заштита според медицинските потреби.
Но правото на здравствена услуга и можноста таа да се добие навреме не се секогаш исто.
Ревизорските наоди за „Мој Термин“ укажуваат дека подобрувањето на здравствениот систем не завршува со електронското закажување. Потребни се точни и целосни листи на чекање, подобра распределба на капацитетите, редовни контроли и јасни информации за пациентите.
Приватното здравство треба да биде дополнителна можност, а не единствениот брзо достапен пат до лекар за оние што можат да платат.
Зашто зад секој упат, секој слободен или недостапен термин и секоја приватна сметка стои човек кој сака да знае што се случува со неговото здравје.
Здравствената заштита не треба да биде трка меѓу времето што пациентот го нема и парите што можеби не може да ги обезбеди.
