Skip to content
Меѓународниот монетарен фонд предупредува дека без посилен економски раст и намалување на задолжувањето, јавниот долг може значително да се зголеми во наредните децении.
Европа мора да го забрза економскиот раст или да го намали задолжувањето за да избегне дополнително влошување на јавните финансии, предупреди Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) во најновата анализа објавена на 16 октомври.
Според проценките на Фондот, европските економии се соочуваат со комбинација од слаб раст, зголемени расходи за одбрана, стареење на населението и потреба од големи инвестиции во енергетската транзиција.
Овие притисоци би можеле значително да го зголемат јавниот долг доколку владите навремено не преземат мерки.
Европската економија ќе расте со само 1,1 отсто
ММФ прогнозира дека економијата на еврозоната ќе порасне за 1,1 отсто во 2026 година, а во 2027 година растот ќе достигне 1,2 отсто.
Истовремено, инфлацијата во еврозоната се очекува да изнесува 3,1 отсто во 2026 година, со постепено намалување кон 2,2 отсто до 2028 година.
Ваквите прогнози покажуваат дека европската економија и понатаму ќе се движи со релативно бавно темпо, додека владите ќе треба да издвојуваат повеќе средства за исполнување на своите обврски.
На три четвртини од европските земји им се потребни реформи
Според ММФ, приближно три четвртини од европските земји имаат потреба од структурни реформи и среднорочна фискална консолидација.
Фондот проценува дека во просек ќе бидат потребни мерки во висина од околу 3,5 отсто од бруто-домашниот производ за стабилизирање на јавните финансии.
Меѓутоа, постојните фискални планови на земјите од Европската Унија предвидуваат просечно приспособување од околу 2 отсто од БДП, што според ММФ може да биде недоволно.
За приближно една четвртина од европските држави, потребните мерки би можеле да надминат 5 отсто од БДП, што претставува особено тежок фискален предизвик.
Јавниот долг во еврозоната повторно расте
Според прогнозите на Европската комисија, јавниот долг во еврозоната ќе се зголеми од 88,7 отсто од БДП во 2025 година на 91,2 отсто во 2027 година.
Тоа покажува дека дури и во услови на економски раст, задолженоста може да продолжи да се зголемува доколку буџетските дефицити останат високи.
ММФ предупредува дека без промени во политиките, долгорочните притисоци од стареењето на населението, одбранбените расходи и енергетската транзиција би можеле дополнително да го зголемат европскиот долг.
Европа има проблем и со продуктивноста
Фондот посочува дека решението не е само во ограничување на буџетските расходи.
Европската економија мора да ја подобри продуктивноста, да ги намали пречките меѓу националните пазари и да инвестира во иновации и нови технологии.
Особено важни се развојот на единствениот европски пазар, подобрувањето на конкурентноста и диверзификацијата на синџирите на снабдување.
Побрзиот раст би овозможил поголеми буџетски приходи и полесно сервисирање на постојните долгови, без целокупниот товар да се префрли врз граѓаните и компаниите.
Што значи предупредувањето за Македонија?
Иако анализата се однесува на пошироката европска економија, предупредувањата на ММФ се релевантни и за Македонија.
Европската Унија е главниот трговски партнер на земјата, а забавувањето на европските економии може да се одрази врз домашниот извоз, индустриското производство и инвестициите.
Истовремено, растот на каматните стапки и задолженоста во Европа може да влијае врз условите под кои државите и компаниите обезбедуваат финансиски средства.
За Македонија, ова повторно го отвора прашањето за одржливоста на јавниот долг, продуктивноста на економијата и потребата економскиот раст да се темели на инвестиции што создаваат повисока додадена вредност.
Предупредувањето на ММФ покажува дека фискалната стабилност во наредните години нема да зависи само од контролирањето на задолжувањето, туку и од способноста на економиите да создаваат побрз и поодржлив раст.
