Skip to content
Само 15 отсто од испитаниците во 14 земји знаеле дека алкохолот може да предизвика рак на дојката, а во 2020 година му се припишуваат околу 39.200 нови случаи на ова заболување во европскиот регион на СЗО. Експертите предупредуваат дека разговорот за алкохолот премногу често изостанува од здравствените консултации.
Алкохолот е познат ризик за заболувања на црниот дроб и кардиоваскуларниот систем, но неговата поврзаност со ракот на дојката сè уште не е доволно позната. Светската здравствена организација (СЗО) предупредува дека оваа врска треба почесто да се отвора во разговорите меѓу лекарите и пациентите, особено затоа што алкохолот е фактор на ризик врз кој може да се влијае.
Во предупредувањето објавено на 14 октомври, СЗО Европа посочува дека во истражување спроведено во 14 земји само 15 отсто од испитаниците знаеле дека алкохолот може да предизвика рак на дојката. Кај жените, информираноста изнесувала 21 отсто.
Овие податоци откриваат значителен јаз меѓу научните докази и информациите што стигнуваат до јавноста. Истовремено, според процените на СЗО, во 2020 година консумирањето алкохол било поврзано со околу 39.200 нови случаи на рак на дојката во европскиот регион на организацијата.
Зошто алкохолот влијае врз ризикот од рак?
Врската меѓу алкохолот и ракот не е претпоставка, туку научно утврдено сознание. Меѓународната агенција за истражување на ракот го класифицира алкохолот како канцерогена супстанција од прва група, што значи дека постојат доволно докази за неговата канцерогеност кај луѓето.
Алкохолот е поврзан со најмалку седум видови рак, меѓу кои се ракот на усната празнина, грлото, хранопроводот, црниот дроб, дебелото црево и ракот на дојката кај жените.
Во организмот, етанолот од алкохолните пијалаци се разградува и создава ацеталдехид, супстанција што може да го оштети генетскиот материјал на клетките. Алкохолот може да влијае и врз хормоналните процеси и други биолошки механизми поврзани со развојот на ракот.
Важно е да се разбере дека ризикот не е ист кај сите луѓе и не зависи само од една околност. Улога имаат количината и зачестеноста на консумирањето, но и други индивидуални фактори. Сепак, доказите покажуваат дека ризикот од рак поврзан со алкохолот може да се зголемува и при релативно ниско ниво на консумирање.
Тоа не значи дека секоја жена што пие алкохол ќе развие рак на дојката. Значи дека алкохолот е еден од факторите што треба да се земат предвид кога се зборува за превенција.
Проблемот не е само во навиките, туку и во недостигот од информации
СЗО предупредува дека прашањата за консумирањето алкохол премногу ретко се дел од редовните здравствени консултации. За разлика од пушењето, физичката активност или исхраната, алкохолот често останува настрана од разговорот меѓу здравствениот работник и пациентот.
Причините се различни: недостиг од време, недоволна обука, несигурност како да се отвори темата без пациентот да се почувствува осудуван, но и претставата дека алкохолот е проблем само кога станува збор за зависност.
Таквиот пристап ја пропушта можноста за навремена превенција. Разговорот за алкохолот не мора да значи дијагноза или обвинување. Тој може да почне со едноставни прашања за количината и зачестеноста на пиењето, по што здравствениот работник може да даде совет приспособен на конкретната личност.
На 14 октомври СЗО Европа објави и нов дигитален центар со алатки за здравствените работници. Меѓу нив се прашалникот AUDIT, кој содржи десет прашања за процена на ризикот поврзан со алкохолот, како и дигитален асистент што помага во подготовката на разговори со пациентите. Целта е да се олесни препознавањето на ризикот и луѓето навреме да добијат соодветна поддршка.
Што може да направи секоја жена?
Првата практична работа е да се знае дека алкохолот не е поврзан само со зависноста и заболувањата на црниот дроб. Тој е и фактор на ризик за неколку видови рак, вклучително и ракот на дојката.
Жените можат отворено да разговараат со својот матичен лекар за тоа колку често пијат алкохол, дали количината претставува ризик и кои промени би имале смисла за нивното здравје. Ваквиот разговор треба да биде доверлив, без осудување и со јасни, проверливи информации.
Намалувањето на консумирањето алкохол може да го намали ризикот од рак поврзан со него. Сепак, не постои единствена пресметка што може да го предвиди индивидуалниот ризик на една жена само врз основа на нејзините навики. Возраста, семејната историја, генетиката и други здравствени фактори исто така се важни.
Исто така, намалувањето на еден ризик-фактор не ја заменува потребата од редовни лекарски прегледи и препорачаните скрининг-прегледи за рак на дојката. Ниту, пак, отсуството на алкохол значи дека жената не може да заболи.
Превенцијата почнува со разговор
Предупредувањето на СЗО отвора пошироко прашање за здравствената писменост: колку луѓето навистина знаат за ризиците што можат да се намалат и колку често добиваат можност за разговор со медицинско лице за нив?
Информацијата дека алкохолот е поврзан со ракот на дојката не треба да служи за заплашување, ниту за префрлање на одговорноста врз жените што се соочуваат со болеста. Таа треба да им помогне на луѓето да носат информирани одлуки, а на здравствените работници да ја вклучат превенцијата во секојдневната практика.
Кога ризикот е познат, но ретко се споменува во лекарската ординација, дел од можностите за превенција остануваат неискористени. Затоа, прашањето за алкохолот треба да стане нормален дел од разговорот за здравјето – исто како прашањата за пушењето, исхраната и физичката активност.
