Skip to content
Пред Скопје да стане градот што го познаваме денес, еден архитект од Тресонче имал визија за неговата иднина. Јосиф Михајловиќ, градоначалник во периодот меѓу двете светски војни, го поставил урбанистичкиот темел на современо Скопје. Неговото наследство, од првиот официјален регулационен план до водоводот „Рашче“ и хидроцентралата „Матка“, повторно ќе оживее преку документарната изложба „Времеплов – првите чекори кон урбанизацијата на Скопје“, која вечерва ќе биде отворена во Домот на културата „Кочо Рацин“.
Кога Јосиф Михајловиќ станал градоначалник на Скопје во 1929 година, градот бил далеку од современа европска метропола. Неговата визија не се ограничувала само на изградба на нови улици и згради. Тој сакал Скопје да добие долгорочен план за развој, модерна инфраструктура и услови за живот какви што веќе имале развиените европски градови.
Роден во 1887 година во мијачкото село Тресонче, Михајловиќ дипломирал архитектура во Белград, а своето образование и професионално искуство ги надградувал во Англија и САД. Во Скопје се вратил со знаење што ќе го примени во една од најзначајните етапи на урбанистичкиот развој на градот.
Во 1929 година го изработил Генералниот регулационен план на Скопје, усвоен следната година. Планот се надоврзувал на претходните урбанистички замисли, меѓу кои и планот на архитектот Димитрије Т. Леко од 1914 година, но претставувал пресвртница во систематското планирање на градот.
За да добие прецизна слика за состојбата, Михајловиќ организирал геодетски премер и авионско снимање на Скопје. Според историските записи, во работата биле вклучени стотици ученици и геодети, бидејќи градот немал доволно стручен кадар за толку обемен потфат.
Но, неговото најзначајно наследство не останало само на хартија.
Во периодот на неговото управување се реализирале капитални инфраструктурни проекти што го менувале секојдневието на жителите. Изградбата на водоводот „Рашче“ овозможила современо водоснабдување, додека хидроцентралата „Матка“ и термоцентралата под Кале биле значајни за електрификацијата на градот.
Се уредувале улиците, се граделе училишта и јавни објекти, се регулирала реката Серава, а со изградбата на насипот во Градскиот парк се преземале мерки за заштита од поплавите на Вардар.
Токму во овој период Скопје добило и дел од своите најпрепознатливи градби, меѓу кои старата Железничка станица, Народната банка, Офицерскиот дом и зградата на денешното Собрание. Овие објекти биле дел од пошироката архитектонска и урбанистичка преобразба на градот.
Голем дел од тоа наследство исчезнал во катастрофалниот земјотрес од 1963 година. Офицерскиот дом и старата Народна банка биле уништени, додека оштетената Железничка станица останала еден од најсилните симболи на предземјотресното Скопје.
Михајловиќ бил градоначалник во два мандата, од 1929 до 1936 и од 1939 до 1941 година, кога починал. Неговото дело останало запишано во историјата на градот како еден од најзначајните придонеси за неговата модернизација.
Речиси еден век подоцна, документарната изложба „Времеплов – првите чекори кон урбанизацијата на Скопје“ повторно го отвора овој дел од градската историја.
Преку приказ на репрезентативните објекти и урбаните целини од првата половина на XX век, изложбата ќе го претстави забрзаниот развој на Скопје во времето на Михајловиќ и начинот на кој се планирала неговата урбанизација.
Изложбата е во организација на Српскиот културно-информативен центар „Спона“, во рамките на проект поддржан од Град Скопје. Отворањето е закажано за денеска, 27 октомври, во 19 часот, во Домот на културата „Кочо Рацин“.
Историјата на модерно Скопје не започнува со земјотресот од 1963 година и обновата што следувала. Нејзините темели биле поставувани многу порано, преку урбанистички планови, инфраструктурни зафати и архитектонски решенија што го обликувале градот со децении.
