Владата го слави БДП, но се живее ли од проценти?

Македонската економија расте, градежништвото бележи двоцифрено зголемување, платите номинално се повисоки, а Владата ги претставува економските показатели како потврда дека економските политики даваат резултати. Но зад позитивните проценти се отвора едно многу поважно прашање: дали економскиот раст навистина ја прави Македонија побогата држава или само ја зголемува вредноста на произведеното, без подеднакво да го менува животниот стандард на граѓаните?

На денешната прес-конференција, владината портпаролка Марија Митева се пофали дека Македонија бележи највисок економски раст во Западен Балкан, повикувајќи се на извештаите на Светската банка и Европската комисија. Таа нагласи дека Светската банка ја зголемила прогнозата за растот на македонската економија во 2026 година од 2,9 на 3,2 проценти, додека во вториот квартал е забележан раст на БДП од 4,3 проценти, наспроти регионалниот просек од 3,6 проценти. Како особено значаен го посочи растот на градежништвото од 21,9 проценти. Но, додека Владата ги истакнува позитивните статистички показатели, останува прашањето колку овој раст се темели на долгорочно одржливо производство, продуктивност и извоз, а колку на градежни активности и инвестиции, како и во која мера се претвора во подобар животен стандард за граѓаните.

Според последните достапни квартални податоци на Државниот завод за статистика, бруто-домашниот производ во вториот квартал од 2026 година пораснал за 4,3 проценти во споредба со истиот период лани. Тоа е солиден економски резултат, особено во услови на неизвесност на европските пазари.

Но растот не е рамномерно распределен низ стопанството.

Градежништвото забележало раст од дури 21,9 проценти, преработувачката индустрија од 4,1 процент, а трговијата, транспортот и угостителството заедно пораснале за 4,1 процент. Од друга страна, земјоделството бележи благ пад од 0,1 процент, додека групата дејности што ги опфаќа јавната администрација, образованието, здравството и социјалната заштита има намалување од 1,3 проценти.

Градежништвото го турка растот, но може ли само да ја движи економијата?

Високиот раст на градежништвото е една од најзабележливите карактеристики на економските резултати. Инфраструктурните инвестиции, станбената изградба и другите градежни активности можат да создадат значителна економска вредност, нови работни ангажмани и побарувачка за домашни материјали и услуги.

Но економскиот раст што силно се потпира на градежни активности отвора и прашања за неговата долгорочна одржливост.

За разлика од извозно ориентираната индустрија, која може континуирано да создава приходи од странските пазари, градежните проекти најчесто имаат ограничен период на реализација. По завршувањето на инвестицијата, нејзиниот непосреден придонес кон растот се намалува, освен ако изградената инфраструктура не создаде дополнителни економски ефекти.

Особено е важно да се разграничи колкав дел од градежниот раст доаѓа од јавни инфраструктурни проекти, а колкав од приватни инвестиции. Самите објавени секторски стапки не даваат доволно информации за да се утврди таа распределба.

Токму затоа, растот од 21,9 проценти во градежништвото не треба автоматски да се толкува како доказ за структурно зајакнување на целата економија.

Долгорочната економска моќ зависи и од индустриското производство, продуктивноста на трудот, технолошкиот развој, конкурентноста на домашните компании и способноста да се извезуваат производи и услуги со поголема додадена вредност.

Просечната плата расте, но просекот не ја покажува целата слика

Во август 2026 година просечната нето-плата изнесувала 48.733 денари, што претставува номинално зголемување од 7,6 проценти во споредба со август минатата година.

Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат и реално годишно зголемување на просечната нето-плата од околу 4,8 проценти за истиот месец. Тоа значи дека, во просек, растот на платите ја надминал инфлацијата.

Овој податок е важен и не треба да се занемари. Но тој не одговара на прашањето како се распределени приходите меѓу работниците.

Просечната плата може да расте и кога голем дел од вработените добиваат значително пониски примања од просекот. За поцелосна оценка на животниот стандард потребни се и податоци за медијалната плата, распределбата на заработувачката и трошоците за основните потреби.

Дополнително, инфлацијата не ги погодува сите домаќинства подеднакво. Семејствата што најголем дел од приходите ги трошат за храна, домување, електрична енергија и транспорт можат да чувствуваат поголем притисок врз домашниот буџет од оној што го покажува општиот индекс на потрошувачките цени.

Оттука, зголемувањето на просечната плата е позитивен економски показател, но не е доволно само по себе да потврди дека сите категории граѓани живеат подобро.

Потрошувачката останува важен столб на економијата

Во вториот квартал од 2026 година финалната потрошувачка учествувала со 83,2 проценти во структурата на БДП, а нејзината номинална вредност пораснала за 7 проценти.

Во исто време, бруто-инвестициите номинално се зголемиле за 14,5 проценти, поттикнати од растот на инвестициите во основни средства.

Ваквата структура покажува дека домашната потрошувачка и инвестициите имаат важна улога во економската активност.

Но за земја со релативно мал домашен пазар, долгорочниот развој тешко може да се потпира само на потрошувачката. Особено значајно е колку инвестициите создаваат нови производствени капацитети, извозни можности и поквалитетни работни места.

Кога расте потрошувачката, дел од дополнителната побарувачка може да заврши кај увозните производи. Затоа, за оценка на економскиот напредок е важно да се следи и нето-извозот, односно разликата меѓу извозот и увозот, како и домашната додадена вредност.

Растот на БДП не е исто што и економска конвергенција со Европа

Еден од најголемите предизвици за Македонија останува приближувањето кон европскиот животен стандард.

За тоа не е доволно економијата да бележи неколку последователни квартали на раст. Потребно е продуктивноста и доходот по жител, мерени споредлива со земјите од Европската Унија, да се зголемуваат со темпо што ќе го намалува развојниот јаз.

Ако домашната економија расте, но продуктивноста останува ниска, недостасува квалификувана работна сила, а фирмите се соочуваат со административни бариери и недоволна дигитализација, долгорочните придобивки може да бидат ограничени.

Истовремено, важно е растот да биде фискално одржлив. Јавните инвестиции можат да го поттикнат БДП, но нивниот вистински ефект зависи од квалитетот на проектите, реализацијата, трошоците и придобивките што ќе ги создаваат во следните години.

Позитивните квартални резултати затоа не се спорни сами по себе. Прашањето е дали тие се претвораат во трајно зголемување на производството, извозот, доходите и квалитетот на јавните услуги.

Македонија има економски раст. Но вистинскиот тест на економската политика не е само колку проценти ќе покаже БДП на крајот од годината, туку дали земјата станува попродуктивна, поконкурентна и дали граѓаните можат да си дозволат подобар живот.