Skip to content
Секојдневните сцени во кои детето ги реди играчките и им држи строг час, прегледува плишано мече со детски стетоскоп или ја кара куклата со истиот тон што го користат неговите родители, претставуваат сложен развоен процес. Бидејќи сè уште не можат да бидат лекари, наставници или родители, децата ги позајмуваат тие улоги преку играта за да испробаат како изгледа да се биде на позиција на одлучување.
Основата за ваквото разбирање на детската игра ја постави психологот Лав Виготски, чија теорија е обработена и во публикациите на Универзитетот во Вирџинија. Според него, за време на играта детето се однесува како да е за една глава повисоко од себе, односно преку имагинацијата ги вежба улогите на возрасните што сè уште не може да ги преземе во секојдневниот живот.
Поновите научни сознанија дополнително го објаснуваат овој механизам. Мета-анализата објавена во 2024 година во списанието „Едукејшнал психолоџи ривју“ (Educational Psychology Review) покажува дека децата преку глумење улоги на наставник, лекар, продавач или купувач не вршат само механичко повторување на туѓите зборови. Напротив, во тие ситуации тие активно преговараат, учат кој има право да зборува, кој ги издава наредбите и како функционираат правилата во општеството.
Истражувањето спроведено во Лабораторијата за ран развој при Универзитетот во Вирџинија покажува дека децата генерално претпочитаат вистински активности наместо глумење, но децата на возраст од три до четири години покажуваат особена наклонетост кон игрите со замислени улоги. Преземањето на позициите на возрасните за нив претставува особено привлечен начин да ја истражат околината.
Интензитетот на ваквите игри зависи и од културната средина во која расте детето. Во општества и култури каде што возрасните не им придаваат големо значење на ваквите игри со улоги, децата значително поретко се впуштаат во имитирање на професии и семејни релации. Ова потврдува дека начинот на кој децата си играат е директно обликуван од однесувањето на возрасните и од средината што ги опкружува.
Во научната јавност сè уште трае дебатата за тоа дали игрите со улоги директно ги прават децата попаметни или поемпатични. Преглед од 2013 година објавен во списанието „Психолоџикал булетин“ (Psychological Bulletin), предводен од психологот Анџелин Лилард, укажа на можноста дека особините на самото дете, пристапот на родителите и домашната средина се вистинските фактори за развојот, а не самата игра со замислување.
Од друга страна, истражувачите што објавуваат за научната издавачка куќа САГЕ (SAGE) ги признаваат методолошките забелешки на Лилард, но нагласуваат дека науката продолжува да ги истражува механизмите преку кои играта со улоги им помага на децата во развојот на саморегулацијата и контролата на сопственото однесување.
