Skip to content
Загревањето и зголемувањето на соленоста на Средоземното Море не се одвиваат линеарно, туку забрзуваат и веќе продираат до длабочина од 1.000 до 2.000 метри. Ова го покажува новата научна студија на истражувачите Елена Терзиќ и Ивица Вилибиќ од Хрватска, објавена во списанието „Geophysical Research Letters“. Анализата на податоци собрани во период од 75 години открива дека најсилното забрзување се случува во Јадранското и во Јонското Море.
Научниците од Институтот „Руѓер Бошковиќ“ во Загреб и Институтот за јадрански култури и мелиорација на карстот во Сплит анализираа мерења на температурата, соленоста и густината на водата во Медитеранот од 1950 до 2025 година. Истражувањето обединува историски бродски профили, податоци од автономните пловки Арго и регионални теренски мерења од Јадранското Море.
Резултатите покажуваат дека стапката на загревање во горните 1.000 до 2.000 метри забрзува до 0,3 степени Целзиусови по деценија на квадрат, додека соленоста забрзува до 0,1 единици по деценија на квадрат. Според авторите, досегашните климатски проценки кои користат само линеарни трендови ја потценуваат вистинската брзина со која се менува овој морски басен.
Споредбата меѓу втората половина на 20. век (1950-1999) и првата четвртина на 21. век (2000-2025) бележи изразени промени низ целиот воден столб. На површината на северозападниот Медитеран просечната температура пораснала за 1,42 степени Целзиусови, додека во Јонското Море на длабочина од 200 метри затоплувањето изнесува 0,92 степени. Најголемо зголемување на површинската соленост од 1,10 единици е регистрирано во северниот дел на Егејското Море.
Највисоки стапки на забрзување се измерени во секторот на Јадранското и Јонското Море, каде што во јужниот Јадран забрзувањето на температурата на длабочина од 1.000 метри достигнува 0,23 степени по деценија на квадрат. Плитките крајбрежни басени во северниот Јадран забрзано ги загреваат густите води, кои потоа се спуштаат и го пренесуваат топлинскиот и солениот сигнал кон најдлабоките делови на Средоземното Море.
Средоземното Море претставува полузатворен басен со силно влијание на атмосферата врз морската површина, поради што науката го класифицира како жешка точка на климатските промени. Забрзаните промени во температурата и соленоста директно влијаат врз густината на водата, вертикалното мешање и циркулацијата на водните маси, претворајќи го Медитеранот во природна лабораторија за рано откривање на појавите што ги очекуваат светските океани.
Истражувачите наведуваат дека во анализата се вклучени и мерења до длабочина од 3.000 метри во северозападниот Медитеран и до 4.000 метри во Јонскиот и Левантскиот басен. Авторите посочуваат дека за прецизно утврдување на поединечниот придонес на атмосферските текови, размената на води низ Гибралтарскиот Проток и внатрешната циркулација се потребни дополнителни процесни студии, како и подобро покривање со мерења по должината на туниско-алжирскиот брег.
