Што очекуваат граѓаните од напредокот на Албанија кон ЕУ?

Албанија

Албанија ги отвори сите 33 преговарачки поглавја и привремено затвори четири, а владата планира да ги заврши преговорите до крајот на 2027 година. Но, на улиците во Тирана, каде што речиси шест месеци трајат протести, граѓаните велат дека членството во ЕУ не значи многу ако не го почувствуваат во секојдневниот живот.

Најмалку еднаш месечно Клодијана Шала, поранешна атлетичарка и денес претприемачка, ја напушта Албанија за да купи храна. Најчесто оди на Косово, но и во Грција, Италија и Македонија. Вели дека цените на храната таму се за околу половина пониски, а квалитетот подобар. Во Албанија, додава, плаќа значителен износ за здравствено осигурување, а добива минимални услуги: во болниците може да се направи едноставна анализа на крв, а за сè друго луѓето се упатуваат во скапи приватни клиники.

Протести пред кабинетот на премиерот

Прашањата за трошоците за живот и квалитетот на јавните услуги се дел од протестите што речиси шест месеци се одржуваат пред Кабинетот на премиерот во Тирана, со барање за оставка на владата на Еди Рама. Тие почнаа во мај поради туристички проект во заштитеното подрачје Зверњец, а во октомври студентите ги поттикнаа и долгогодишното незадоволство од животните услови.

Студентката по новинарство Ирини Мифтарај, учесничка на протестите, вели дека во болниците нема респиратори и ракавици и дека пациентите сами купуваат лекови, додека се зборува за стратешки инвестиции. Таа бара прво да се обезбедат основните услови, а потоа јавноста да биде известена колку Албанците навистина заработуваат.

Бројки што ја оцртуваат состојбата

Според албанскиот Институт за статистика, просечната бруто плата во вториот квартал од 2026 година е 92.150 леки, околу 1.000 евра, пред одбивање даноци и придонеси. Невработеноста кај младите на возраст од 15 до 24 години е 21,5 отсто, наспроти 8,4 отсто на државно ниво. Со ризик од сиромаштија се соочува 19 отсто од населението, а 31,2 отсто во 2025 година не можело да задоволи најмалку седум од 13 материјални и социјални потреби. Според Европската комисија, околу еден од пет млади на возраст од 15 до 29 години не работел, не се образувал и не бил на обука.

Што вели Брисел

Годишниот извештај на Европската комисија за Албанија од 4 ноември бележи напредок во усогласувањето на законодавството, меѓу другото во дигитализацијата и енергетиката, и целосна усогласеност со заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ. Истовремено оценува дека парламентарниот надзор врз владата е слаб и бара сеопфатна изборна реформа пред локалните избори во 2027 година, бидејќи неколку препораки на ОБСЕ/ОДИХР и на Венецијанската комисија не се спроведени. Комисијата упатува и на загриженост за транспарентноста на сопственоста на медиумите и за небезбедните услови за работа на новинарите. Напредокот во социјалната политика и вработувањето е ограничен, а иселувањето на квалификуваните работници и падот на населението ја намалуваат работната сила. Исто така, примарната здравствена заштита е недоволно финансирана, а во болниците недостигаат основни лекови и опрема.

Албанската влада го опиша извештајот како најдобар што земјата досега го добила и како потврда дека преговорите се приближуваат до завршна фаза.

Стручњакот за европски интеграции Герон Камбери вели дека членството не е волшебен стап што автоматски ги решава проблемите. Колку граѓаните ќе го почувствуваат приближувањето до ЕУ, според него, зависи од тоа како Албанија ќе ги спроведува реформите во областите што влијаат на животните услови, како сообраќајот, животната средина и социјалните услуги. Ги забележува и ускорените преговори во контекст на поголемата грижа на ЕУ за безбедноста по руската инвазија на Украина во 2022 година.

Шала, која работи од шест наутро до десет навечер, вели дека останала затоа што ја сака земјата. Мифтарај сака нејзината генерација да ја има истата можност да остане без разочарување.

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?

Најчитано

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?