Skip to content
Микро и малите претпријатија во Македонија се соочуваат со сметководствени правила и административни постапки кои, според претставниците на професијата, не се доволно приспособени на нивната големина и капацитети. Институтот на сметководители и овластени сметководители предлага посебни, поедноставени стандарди за најмалите компании, со цел да се намалат трошоците за усогласување и времето потрошено на административни обврски.
Прашањето беше отворено на тркалезната маса „Големи правила за малите бизниси: дали е време за поедноставно сметководство?“, организирана на 10 ноември, по повод Меѓународниот ден на сметководството.
На настанот учествувале претставници на Министерството за финансии, Управата за јавни приходи, Народната банка, стопанските комори, академската заедница и сметководствената професија.
Главното барање на ИСОС е финансиското известување да биде пропорционално на големината на компаниите, односно најмалите фирми да не бидат оптоварени со непотребно сложени постапки.
За сопствениците на малите бизниси, тоа би значело помалку документација и повеќе време за основната дејност. За сметководителите, пак, намалувањето на рутинската работа би отворило простор за финансиски анализи, планирање и советување.
Посебен стандард за микро фирмите
Институтот предлага разработка на краток национален сметководствен стандард за микро претпријатијата, кој би содржел појасни правила и помал обем на финансиски извештаи.
За малите и средните компании се предлага примена на Меѓународниот стандард за финансиско известување за мали и средни субјекти, познат како МСФИ за МСП.
Станува збор за работна рамка што треба дополнително да се разгледува со институциите, а не за веќе усвоена законска измена.
Претседателката на ИСОС, Весна Прентоска, во изјава за телевизија Алфа посочи дека околу 80 отсто од компаниите во земјата се микро и мали претпријатија, поради што нивното административно оптоварување заслужува посебно внимание.
Според неа, целта е да се утврди дали постои правна и економска оправданост за поедноставување на обврските и како тоа би можело да им помогне на компаниите.
Предлогот не значи откажување од финансиската контрола. Напротив, ИСОС нагласува дека точноста на податоците и професионалната одговорност треба да останат непроменети.
Клучното прашање е кои финансиски информации се неопходни за деловното работење, а кои претставуваат дополнителна административна обврска без соодветна корист.
Правилникот не е нов, но повторно го отвора прашањето за сложеноста на прописите
Реакциите на сметководителите го отворија и прашањето за обемната регулатива, вклучително и Правилникот за начинот на водење сметководство.
Иако во дел од медиумските извештаи се споменува како нов правилник, официјалните податоци покажуваат дека документот е објавен во „Службен весник“ број 75 од 3 април 2024 година, а започнал да се применува на 1 јануари 2025 година.
Со него е пропишана примената на меѓународните стандарди за финансиско известување, вклучително и стандардите за мали и средни субјекти.
Неговото донесување претставувало чекор кон усогласување со меѓународната сметководствена практика, но останува прашањето дали постојниот систем е доволно едноставен за најмалите деловни субјекти.
Советот на странски инвеститори уште во 2024 година ја поздравил новата регулатива, посочувајќи дека претходните стандарди не биле ажурирани 12 години.
Оттука, проблемот не може да се сведе само на бројот на страници во прописите. Поважно е дали обврските за известување се соодветни на големината и сложеноста на работењето на фирмите.
Помалку извештаи, но без губење на финансиската контрола
Меѓу предлозите што се разгледуваат е и различен степен на проверка на финансиските извештаи во зависност од големината на претпријатието.
Работната рамка предвидува можност за изјава за усогласеност кај микро фирмите, доброволен преглед кај малите претпријатија и ревизија кај средните и големите компании.
Конкретните решенија допрва треба да бидат предмет на стручна анализа и усогласување со постојните законски обврски.
Тоа е важно затоа што финансиските извештаи не им служат само на институциите. Тие се неопходни и за банките при оценувањето на кредитоспособноста, за деловните партнери и за самите сопственици при планирањето на работењето.
Предизвикот е да се намали непотребната администрација, без истовремено да се намали доверливоста на финансиските информации.
Дигитализацијата бара промени и кај компаниите
Покрај регулативата, сметководителите го отвораат и прашањето за дигитализацијата.
Прентоска посочува дека примената на вештачката интелигенција и новите дигитални алатки може да го забрза сметководственото работење, но дека за тоа мора да бидат подготвени и самите компании.
Ова особено се однесува на малите претпријатија, кои често користат надворешни сметководствени услуги наместо да имаат сопствени финансиски одделенија.
Дигиталното доставување документи, автоматизацијата на рутинските постапки и подобрата размена на податоци можат да го намалат времето потребно за административна работа. Но нивната практична примена бара соодветна техничка опременост и усогласени процедури.
ИСОС предложи формирање заедничка стручна работна група со надлежните институции и претставниците на бизнис-заедницата.
Таа треба да ги преиспита критериумите за големината на компаниите, обемот на финансиските извештаи и можностите за поедноставување на постојните постапки.
По дискусијата, Институтот најави подготовка на предлог-заклучоци што ќе бидат доставени до засегнатите институции.
Засега нема усвоени измени, ниту утврден рок во кој предложените олеснувања би започнале да се применуваат.
Суштината на иницијативата е во прашањето дали сметководствениот систем во Македонија може истовремено да обезбеди точни и транспарентни финансиски информации и да им ги намали непотребните трошоци на малите компании.
Одговорот ќе зависи од тоа дали институциите ќе ги претворат предлозите во конкретни законски и административни промени.
