Skip to content
Европската централна банка (ЕЦБ) наскоро ќе добие нов претседател, откако Кристин Лагард најави дека предвреме ќе ја напушти функцијата на 7 февруари 2027 година, речиси девет месеци пред истекот на осумгодишниот мандат. Трката за наследник на Лагард веќе започна, а во преден план се двајца кандидати од Шпанија и Холандија.
Според Еуроњуз, земјите од еврозоната имаат рок до петок, 6 ноември, да ги достават кандидатурите, додека министрите за финансии ќе ги разгледуваат на состанокот на Еврогрупата на 9 ноември.
За избор на кандидат потребна е поддршка од најмалку 16 од вкупно 21 земја на еврозоната, кои заедно претставуваат најмалку 65 проценти од нејзиното население.
Конечната одлука ја носат лидерите на Европската Унија, по добивањето мислења од Европскиот парламент и Управниот совет на ЕЦБ.
Зошто Лагард заминува предвреме?
Лагард минатата недела го известила претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, за одлуката да ја напушти функцијата.
На прес-конференција во Франкфурт објаснила дека по заминувањето ќе има поголема слобода јавно да зборува и за прашања што не се директно поврзани со монетарната политика.
„Не мислам дека можам да останам неутрална. Ме интересира вистината и гледам дека таа многу често се нарушува преку погрешно претставување на фактите“, изјавила Лагард.
Нејзиното повлекување се случува неколку месеци пред претседателските избори во Франција, закажани за април 2027 година.
Еуроњуз наведува дека предвременото заминување им овозможува на францускиот претседател Емануел Макрон и германскиот канцелар Фридрих Мерц да имаат влијание врз изборот на новото раководство на ЕЦБ.
Лагард, сепак, најавила целосен континуитет во работата на институцијата.
Шпанец и Холанѓанец во трка за најмоќната банкарска функција во Европа
Меѓу главните кандидати е Пабло Ернандез де Кос, поранешен гувернер на Централната банка на Шпанија, кој од 2018 до 2024 година ја извршувал оваа функција.
Тој сега е генерален директор на Банката за меѓународни порамнувања (БИС), институција позната како „централна банка на централните банки“.
Неговата кандидатура ја поддржал шпанскиот премиер Педро Санчез, а поддршка добил и од лидерот на опозицијата Алберто Нуњез Феихо.
Вториот кандидат е Клас Кнот, кој до 2025 година, во период од 14 години, бил гувернер на холандската централна банка.
Холандскиот премиер Роб Јетен го опишал како идеален избор за голем број европски држави.
Меѓу можните кандидати се споменуваат и поранешниот гувернер на Банката на Франција, Франсоа Вилроа де Гало, како и претседателот на германската Бундесбанка, Јоахим Нагел.
Интересен е фактот што Германија, и покрај својата економска тежина, никогаш немала претседател на Европската централна банка.
Не се избира само претседател, се менува половина од раководството
Изборот на наследник на Лагард е само дел од пошироките промени во ЕЦБ.
Германската членка на Извршниот одбор, Изабел Шнабел, треба да премине во Меѓународниот монетарен фонд на 3 јануари, додека мандатот на главниот економист Филип Лејн истекува кон крајот на мај 2027 година.
Тоа значи дека половина од шестчлениот Извршен одбор на ЕЦБ ќе биде заменета во период од само пет месеци.
Поради тоа, европските држави би можеле да преговараат за сите три позиции како дел од поширок договор за распределба на раководните функции.
Според Еуроњуз, Франција би можела да се насочи кон позицијата главен економист, додека Шпанија настојува повторно да добие место во Извршниот одбор.
Кој ќе ја наследи Лагард не е само кадровско прашање. Новиот претседател ќе има значајна улога во одлуките за каматните стапки, инфлацијата и монетарната политика во еврозоната.
Со оглед на влијанието на европските каматни стапки врз финансиските пазари, исходот од изборот ќе биде важен и за економиите надвор од еврозоната, вклучително и Македонија.
