Skip to content
Платите далеку од австриските, а сметките во рестораните сè поблиску до оние во Виена. Ваквата споредба предизвика расправа во Бугарија, каде што цените на угостителските услуги продолжуваат нагло да растат, додека куповната моќ на граѓаните останува значително пониска од онаа во побогатите европски земји.
Според романскиот портал „Профит“, бугарскиот вицепремиер Атанас Пеканов го поставил прашањето како е можно цените во рестораните во Софија и Виена да бидат релативно слични кога разликите во приходите се толку големи.
Неговата оценка предизвикала реакција кај угостителите, кои тврдат дека директното споредување на цените ги занемарува трошоците за плати, намирници, енергија, закупнини и даноци.
Бугарија најевтина во ЕУ, но рестораните поскапуваат за 9 проценти
Официјалната статистика покажува дека Бугарија и натаму е меѓу најевтините европски земји за угостителски услуги.
Во 2024 година цените во рестораните и хотелите изнесувале само 53 проценти од просекот на Европската Унија. За споредба, во Данска биле 148 проценти од европскиот просек.
Но, проблемот не е само колку чини услугата во споредба со другите земји, туку колку брзо поскапува во однос на домашните приходи.
Кон крајот на 2025 година инфлацијата во рестораните и сместувањето достигнала 9,9 проценти, додека во 2026 година растот останал околу девет проценти.
Истовремено, општата инфлација во Бугарија изнесувала приближно 3,5 проценти.
Тоа значи дека цените во угостителството растеле повеќе од двојно побрзо од просечните потрошувачки цени.
Дали еврото ги поскапе рестораните?
Бугарија го воведе еврото на 1 јануари 2026 година, а дел од граѓаните токму со промената на валутата го поврзуваат поскапувањето.
Сепак, податоците покажуваат дека цените во угостителството започнале значително да растат уште пред воведувањето на еврото.
Една од причините е враќањето на повисоката стапка на ДДВ за рестораните на почетокот на 2025 година, кога престанала да важи повластената стапка од девет проценти.
Според анализата на Европската централна банка од април 2026 година, преминот кон еврото имал главно краткотрајно влијание врз цените, иако во рестораните и сместувањето биле забележани поизразени поскапувања.
Затоа, поскапувањата не може да се припишат исклучиво на новата валута.
Гирос и лимонада за 15 евра, пиперки за шест евра
Колку поскапувањата се забележливи покажува и искуството на романскиот патописец Маријан, автор на каналот „2 Hoinari“, кој ја посетил Варна.
На локалниот пазар забележал домати по цена од 2,50 до четири евра за килограм, пиперки за шест евра и домашен леб за три евра.
Во ресторан во центарот на градот, гирос во чинија и половина литар лимонада платил 15 евра.
Според неговото искуство, храната во Варна била поскапа отколку во дел од романските летувалишта.
Сепак, ваквите поединечни примери не значат дека сите ресторани во Бугарија имаат цени споредливи со оние во Австрија.
Платите растат, но дали доволно?
Просечната бруто-плата во Бугарија во првиот квартал од 2026 година достигнала 1.407 евра, што претставува годишно зголемување од 12,7 проценти.
Минималната плата изнесува приближно 620 евра месечно.
Угостителите објаснуваат дека растот на платите, цените на храната, енергијата и закупнините ги принудува да ги зголемуваат цените на услугите.
Од друга страна, за граѓаните секое ново поскапување значи дека излегувањето во ресторан станува сè поголем трошок.
Претставниците на угостителската индустрија бараат повторно воведување пониска стапка на ДДВ, со образложение дека тоа би овозможило попристапни цени.
Иако Бугарија сè уште има значително пониски угостителски цени од европскиот просек, брзината на нивниот раст отвора прашање за животниот стандард.
Зашто, за граѓаните не е најважно дали рестораните во Софија се поевтини од оние во Виена, туку колкав дел од сопствената плата мора да потрошат за еден оброк.
