Skip to content
Победата на Студентската листа на парламентарните избори во Србија и признавањето на поразот од Александар Вучиќ го отворија прашањето колку длабоки ќе бидат промените во земјата и какво влијание ќе имаат врз регионот. По речиси две години студентски протести, следува задачата изборната победа да се претвори во промени во институциите.
За можностите за демократска обнова на Србија и очекувањата за Македонија, Рацин.мк разговараше со Ласло Андор, унгарски економист и поранешен еврокомесар за вработување, социјални прашања и инклузија од 2010 до 2014 година. Денес тој е генерален секретар на Фондацијата за европски прогресивни студии (FEPS).
Андор ја оценува промената во Србија како „граѓанска револуција“, но укажува дека преобразбата на структурите на власта може да потрае. За Македонија гледа можност да има корист од новите политички околности, со напомена дека напредокот кон ЕУ и натаму ќе зависи од домашните промени.
Рацин.мк: Ќе се распадне ли системот на СНС и Вучиќ како кула од карти или тој процес ќе трае со години?
Ласло Андор: Србија доживеа „граѓанска револуција“, слично како Унгарија претходно годинава. Во ниту еден од двата случаи не е неопходно одеднаш да се отстрани базата на поддршка на стариот режим.
Преобразбата на структурите на власта може да потрае и зависи од многу локални фактори. Затоа меѓународните примери не можат лесно да се пресликаат.
Како што често се случува, некои луѓе и деловни групи можеби ќе ја променат својата лојалност. Но оние што не очекуваат многу добро од студентите ќе се обидат да создадат ефикасна опозиција.
Рацин.мк: Верувате ли дека Србија има план за демократска обнова и развој?
Ласло Андор: Студентското движење почна одамна и имаше многу време да размислува за демократизацијата.
Во Унгарија реформата на државата се одвива брзо затоа што новата владејачка сила има двотретинско мнозинство во парламентот, доволно за уставни измени. Но и таму голем дел од уставните промени и изборната реформа ќе се спроведуваат во следните години.
Во Србија веројатно може многу да се направи и без новата владејачка сила да има уставно мнозинство. Бидејќи студентското движење и самото практикуваше различни форми на демократско одлучување, може да се претпостави дека земјата ќе се движи и кон повеќе елементи на директна демократија.
Рацин.мк: Дали поразот на Вучиќ ќе влијае врз политиката на Балканот и врз Македонија?
Ласло Андор: Исто како падот на Орбан, и промената на власта во Србија ќе има меѓународни последици. Во Централна и Југоисточна Европа постоеше мрежа на автократски и крајно десничарски владетели.
Но да не се залажуваме. Дури и ако Орбан и Вучиќ повеќе не се на власт, токму сега бевме сведоци на враќањето на Јанез Јанша, а крајната десница останува силна и во Австрија.
Промената на власта во Белград може да даде нов поттик за проширувањето на ЕУ, доколку владата што произлегува од студентското движење се формира брзо и јасно се обврзе на европската интеграција.
Македонија може да има корист од таквиот „ветер на промени“. Сепак, ЕУ ќе продолжи да ги оценува земјите кандидатки поединечно, а пресудни и натаму ќе бидат домашните фактори.
