Skip to content
Основниот кривичен суд Скопје се наоѓа пред сериозен кадровски дефицит кој директно се заканува да ја закочи правдата за граѓаните, иако во исто време институцијата бележи драстично намалување на старите заостанати предмети. На редовниот новинарски брифинг од судот обелоденија дека во моментов активно постапуваат само 53 судии, при што осуммина се на возраст над 59 години, а петмина веќе ја имаат надминато границата од 64 години. Оваа возрасна структура најавува бран на заминувања во пензија во следните три години, додека нови судии нема на повидок поради застојот во создавањето нови генерации во Академијата за судии и јавни обвинители.
За граѓаните што чекаат разрешница на своите постапки, ваквиот дефицит во секојдневната судска пракса значи зголемен ризик од одолговлекување на рочиштата и побавна заштита на личните права и безбедноста. Кадровската криза не ги погодува само судиските канцеларии, туку уште подрастично се прелева врз административниот и помошниот персонал, каде од вкупно предвидените 628 работни места по систематизација, пополнети се едвај 208 позиции. Институцијата во овој миг се потпира на само 18 судски полицајци задолжени за безбедноста во целиот комплекс, две технички лица и седум хигиеничарки, откако од 2020 до 2025 година администрацијата изгуби 131 вработен, а само во текот на оваа година уште 13 лица заминаа во пензија.
Особено критична точка во секојдневното водење на кривичните постапки е бројот на судиите-поротници, без чие присуство законски не може да започне ниту едно судење каде што е пропишан совет. За нормално одвивање на судските процеси се неопходни 70 поротници, но судот моментално располага со само 52 лица, од кои дури 17 се новоизбрани и допрва треба да навлезат во обемните предмети. Овој недостаток директно влијае на термините за рочишта, бидејќи отсуството на само еден поротник значи одложување на целиот процес и дополнителни финансиски трошоци за странките.
Парадоксално, и покрај ваквите празни канцеларии и судници, институцијата успеа да ги стопи заостанатите предмети од 896 случаи во август минатата година на 368 предмети во истиот месец годинава, со фокус врз прекршочните санкции.
„Тоа е намалување за околу 59 проценти на старите предмети. Покрај ограничените ресурси и малиот број вработени, завршивме многу голема работа“, нагласија претставниците од судот за време на брифингот.
Официјалните бројки покажуваат дека во текот на првите девет месеци од годинава застареле шест предмети, при што во специјализираното одделение за организиран криминал и корупција воопшто нема застарувања, а претходните случаи на застареност од 2024 и 2025 година во најголем дел се резултат на законските измени во Кривичниот законик.
За да го компензира отсуството на луѓе и да ги забрза услугите за странките, раководството на судот воведува електронско поврзување со Агенцијата за катастар за директен упис на хипотеките. Во тек е и тестирање на специјална софтверска алатка базирана на вештачка интелигенција за анонимизација на одлуките пред нивно јавно објавување, развиена со центарот „Бреинстер“, за чија целосна и официјална примена судот најави барање дозвола од Судскиот совет со цел надминување на постоечкиот законски вакуум.
