Skip to content
Бугарија веќе го подготви саркофагот во кој на 3 октомври треба да бидат положени останките што повеќе од половина век се чуваат во Солун и му се припишуваат на цар Самоил. Иако нема ДНК-потврда дека коските навистина му припаѓаат на средновековниот владетел, на новиот мермерен саркофаг веќе е врежано: „Самуил в Христа Бога цар на Българите“.
Саркофагот е изработен од бел мермер од прилепскиот регион, во каменорезачка компанија во Велинград. Бугарската национална телевизија БНТ го прикажа неговиот изглед: покрај натписот, на капакот се наоѓа крст направен според мотив поврзан со таткото на Самоил, како и две стилизирани птици преземени од свилена ткаенина пронајдена во гробницата. На страничните делови се претставени црквата „Свети Ахил“, Архангел Михаил и други мотиви што бугарските автори ги поврзуваат со времето на Самоил.
Но зад подготовките за свеченото положување останува основното прашање – дали коските што ќе бидат сместени во овој саркофаг навистина му припаѓаат на цар Самоил?
Останките биле откриени во 1969 година од грчкиот археолог Николаос Муцопулос во базиликата „Свети Ахил“ на истоимениот остров во Малото Преспанско Езеро, денес на територијата на Грција. Местото на кое бил пронајден скелетот, историските извори за погребувањето на Самоил и антрополошките наоди биле основата врз која Муцопулос и други истражувачи ги поврзале останките со владетелот. БНТ наведува и дека при нивното испитување била откриена тешка повреда на ‘рбетот, која се посочува како уште еден елемент во идентификацијата.
Сепак, македонскиот историчар Стојко Стојков оценува дека не е потврдено дека коските навистина се на Самоил. „Можеби се, а можеби и не се“, вели Стојков, кој го проблематизира и начинот на кој Бугарија и Грција го организираат нивното примопредавање. Неговиот став не претставува нов научен наод со кој е утврден друг идентитет на останките, туку го отвора прашањето колку е сигурна досегашната идентификација.
Грција треба да ѝ ги предаде останките на Бугарија на 3 октомври, по повеќедецениски барања од Софија. Според најавената програма, тие ќе бидат пренесени во Бугарија и со државни почести положени во црквата „Света Софија“, каде што местото за саркофагот веќе е подготвено во јужниот дел од храмот.
Заедно со нив, според бугарските информации, треба да бидат предадени и коските од уште два саркофага пронајдени во базиликата „Свети Ахил“, кои бугарската страна ги поврзува со Гаврил Радомир и други членови на царското семејство.
Посебно внимание, сепак, привлекува изборот на натписот. Додека идентитетот на коските не е потврден со ДНК-анализа, на саркофагот нивната историска интерпретација веќе е дефинирана и Самоил е означен како „цар на Бугарите“.
Самоил и карактерот на неговата држава со години се меѓу најчувствителните теми во македонско-бугарските историски спорови. Затоа церемонијата во Софија нема да биде само погребен и државен чин. Начинот на кој се претставуваат останките и натписот избран за нивниот саркофаг повторно го отвораат прашањето каде завршуваат археолошките факти, а каде започнува современото толкување на средновековната историја.
