Skip to content
Зборот „размена“ е меѓу клучните зборови во известувањето на грчките медиуми. ЕРТ, Атинско-македонската новинска агенција, Нафтемборики и ХафПост Грција го претставуваат она што се случило како меѓусебен договор меѓу двете земји, а не како едностран чин на враќање. ЕРТ го дефинира настанот како „историски договор“, ставајќи ги моштите што се враќаат во Грција и останките на Самоил, кои одат во Бугарија, на исто ниво.
СКАЈ става уште еден, многу специфичен акцент – времето. Неговиот наслов зборува за „48 свети реликвии кои се враќаат во Грција по 109 години“. Така, медиумите го претвораат изминатиот период од повеќе од еден век во клуч за разбирање на настанот. Материјалот го следи потеклото на реликвиите и процесот што доведе до сегашниот договор.
„Нафтемборики“ исто така следи претежно фактичка линија. Самиот наслов ги нагласува двата правци на размена – Бугарија враќа 48 црковни реликвии, додека Грција предава антрополошки материјал поврзан со бугарскиот цар. Ова е важно појаснување, бидејќи грчкиот медиумски простор како целина не го претставува договорот како едноставно „враќање“, туку како избалансирана културна размена.
HuffPost Greece исто така го дефинира договорот како историски и става акцент на културната дипломатија. Присуството на двајцата премиери – Киријакос Мицотакис и Румен Радев – е претставено како политичка рамка на договорот, што ги претвора долгогодишните разговори меѓу експертите и институциите во официјален меѓудржавен чин.
Euronews Greece го проширува историскиот наратив. Медиумот се фокусира не само на денешната церемонија, туку и на самиот пат на останките на цар Самоил – базиликата Свети Ахил, четирите саркофази и археолошкото дело на професорот Николаос Муцопулос. Така, денешниот дипломатски чин е директно поврзан со археолошкото откритие и децениите во кои постепено добиваше значење далеку над науката.
Јефимерида, исто така, го привлекува вниманието кон овој историски аспект – откривањето на гробницата и останките на Самоил и трансформацијата на археолошкото откритие во дел од современата политика на сеќавање.
На другата крајност е CNN Greece, која ги нагласува зборовите на Мицотакис за Партенон. Во својот посебен напис, медиумот го истакнува ставот на грчкиот премиер дека Грција не прифаќа договори што би признале странски суверенитет над скулптурите на Партенон. Така, договорот со Бугарија е ставен во поширокиот контекст на грчката политика кон културното наследство што се наоѓа надвор од земјата.
Самиот Мицотакис ја искористи приликата да формулира принцип што оди подалеку од билатералните односи. Според ЕРТ, историските споменици и реликвии „не можат да се третираат како воени трофеи“. Тој исто така нагласи дека денешниот процес отвора нов канал за билатерална соработка. Во оваа формулација, културната дипломатија повеќе не е само позадина на договорот, туку негов суштински политички исход.
Катимерини има поинаков став. Додека повеќето грчки медиуми го нагласуваат самиот договор, културното наследство и билатералните односи, публикацијата се фокусира на начинот на кој Бугарија ќе го претстави враќањето на Самуил.
Во својата публикација од 3 октомври, Катимерини зборува за пречекот на останките во Софија како настан со димензии на „национална претстава“. Публикацијата ја поврзува церемонијата со националното чувство во Бугарија и со пораката до Северна Македонија дека бугарскиот крал се враќа во својата татковина. Во ова читање, Самуил повеќе не е само историска личност или предмет на археологија, туку дел од современиот спор за историската меморија на Балканот.
Катимерини е тој што најјасно го поставува прашањето за различните национални толкувања на Самуил. Публикацијата зборува за еден вид „балкански ребус“ – личност која е присутна истовремено во бугарската и Македонската историска нарација и чие значење денес се протега далеку над средновековната историја.
Во оваа позадина, AMNA има друга улога – да обезбеди официјална и институционална рамка на настанот. Агенцијата го претставува потпишувањето на протоколите како резултат на долг процес меѓу двете земји и го нагласува присуството на двајцата премиери. Ова е и рамката што последователно ја репродуцираат голем број други грчки медиуми.
Така, публикациите од 3 октомври истакнуваат три главни линии во грчкото известување.
Првата е дипломатска – Бугарија и Грција покажуваат дека спорното историско наследство може да биде предмет на договор и реципроцитет.
Втората е историска и културна – судбината на 48-те реликвии, а останките на Самоил се испитуваат преку археологијата, религијата и сеќавањето на минатото.
Третиот е геополитички – особено во Катимерини и CNN Грција. Во еден случај, Самоил се вклопува во спорот за историскиот идентитет на Балканот, а во другиот, зборовите на Мицотакис се поврзани со пошироката грчка политика за културните вредности и Партенон.
Во оваа смисла, грчкиот печат не ја раскажува истата приказна. За некои медиуми, ова е пред сè историски договор и пример за културна дипломатија. За други – враќање на реликвии по повеќе од еден век. За трети – повод да се зборува за начинот на кој земјите го користат историското наследство во нивните современи национални наративи.
Но, целокупната слика е јасна. На 3 октомври, Солун стана место каде што археологијата, религијата, историското сеќавање и модерната дипломатија се сретнаа во истиот протокол. Бугарија ги прими останките на владетел кој стана еден од најсилните симболи на нејзината средновековна државност. Грција доби назад 48 црковни реликвии кои беа изнесени пред повеќе од еден век.
Токму овој реципроцитет е водечкиот мотив во поголемиот дел од грчкото известување. И разликите меѓу поединечните медиуми не укажуваат толку на несогласување околу самиот договор, туку на различни одговори на прашањето што тој значи – историско затворање на стара страница, нова етапа во грчко-бугарските односи или уште една епизода во сложениот балкански разговор за минатото.
