Skip to content
Владејачката Српска напредна партија (СНС) на Александар Вучиќ потрошила околу 100.000 евра за политичко рекламирање на Фејсбук и Инстаграм за само еден месец, повеќе од сите останати изборни листи заедно. Истражувањето на Радио Слободна Европа открива и мрежа од интернет-страници кои платено ја промовираат власта, но чии сопственици и извори на финансирање остануваат непознати.
Според податоците на компанијата „Мета“, од 9 септември до 9 октомври СНС платила приближно 450 политички реклами преку три профили – „СНС“, „Александар Вучиќ“ и „Напредњаци“. Кампањата се одвива во пресрет на предвремените парламентарни избори во Србија, закажани за 25 октомври.
На второто место според издвоените средства е Студентската листа, која се наметна како главен политички противник на владејачката партија. До 9 октомври таа потрошила околу 49.000 евра за 39 платени реклами, додека седум други опозициски и малцински листи заедно издвоиле околу 30.000 евра.
Во првиот месец од кампањата на социјалните мрежи биле пласирани повеќе од 3.600 политички реклами.
Особено внимание привлекуваат три страници на Фејсбук – „Национални магазин“, „Политички пулс“ и „Српски интерес“. Тие објавуваат содржини во форма на вести, но не се регистрирани како медиуми, а сите нивни платени објави се поврзани со промовирање на СНС и Александар Вучиќ.
Според истражувањето, овие три страници потрошиле повеќе од 20.000 евра за над 500 политички реклами од почетокот на изборната кампања.
„Национални магазин“ постои од ноември 2023 година и има околу 40.000 следбеници, додека другите две страници се отворени во април и мај 2026 година и имаат меѓу 1.000 и 2.000 следбеници.
Обидите на новинарите да утврдат кој стои зад нивното финансирање не дале резултати. На дел од наведените телефонски броеви никој не одговорил, додека еден од контактите бил непостоечки.
Дополнително, истата електронска адреса поврзана со „Политички пулс“ се појавува и како контакт за рекламирање на профилите „Вучиќтранслате“ и „Протестоманија“, кои исто така ја поддржуваат владејачката партија.
СНС не одговорила на прашањата на Радио Слободна Европа дали има договори со администраторите на овие страници и дали го координира нивното политичко рекламирање. Засега нема докази со кои може да се потврди дека самата партија директно ги финансира овие профили.
Една од најскапите реклами на владејачката партија го прикажува Вучиќ во улога на келнер, како ги послужува граѓаните и зборува за мирот и стабилноста во Србија.
За оваа реклама биле потрошени меѓу 2.000 и 2.500 евра, а според податоците на „Мета“, таа била прикажана повеќе од еден милион пати.
Додека СНС доминира со платеното рекламирање, Студентското движење има значително поголема активност на Инстаграм. Неговиот централен профил има повеќе од 930.000 следбеници, а движењето располага и со над 50 профили поврзани со различни факултети.
Според податоците на аналитичката платформа „Соушл блејд“, објавите на студентите добиваат просечно околу 18.000 допаѓања, наспроти приближно 3.600 на личниот профил на Вучиќ.
На Фејсбук, пак, предност имаат Вучиќ и СНС, чии страници заедно имаат околу 450.000 следбеници, наспроти приближно 125.000 на двата најпопуларни студентски профили.
Истражувањето потсетува и на претходните случаи на организирано ширење политички пораки преку лажни профили.
Во 2023 година „Мета“ отстрани 5.374 профили на Фејсбук, 12 групи и 1.060 профили на Инстаграм поврзани со мрежа која создавала впечаток на масовна поддршка за Вучиќ и СНС.
Претходно, во 2020 година, Твитер отстрани 8.558 профили кои ја промовирале владејачката партија. Според тогашните наоди на компанијата, станувало збор за организирана активност поврзана со властите, а профилите објавиле повеќе од 43 милиони твитови.
Истовремено, независната организација SHARE фондација предупредува дека политичките пораки од анонимни профили понекогаш се преземаат од таблоидите и потоа повторно се шират на социјалните мрежи како медиумски содржини.
Со приближувањето на изборите на 25 октомври, дигиталната кампања станува сè поважен дел од политичката борба во Србија. Податоците покажуваат големи разлики во финансиските можности на изборните учесници, но отвораат и прашања за транспарентноста на финансирањето на политичките реклами што се пласираат преку страници без јасно утврдени сопственици.
