Кос: Голем ден за процесот на проширување

Еврокомесарката за проширување Марта Кос изјави пред состанокот на дипломатите на ЕУ во Брисел дека денес е „голем ден, голем понеделник за процесот на проширување“ поради отворањето на преговорите со Украина и Молдавија и затворањето на уште две поглавја со Црна Гора.

„Прво на сите, ќе го направиме првиот голем чекор за Украина и Молдавија откако ќе добијат статус на кандидат во 2023 година“, изјави Кос пред новинарите пред почетокот на состанокот во Брисел.

Таа додаде дека во пристапните преговори со Украина и Молдавија, Кластер 1 ќе биде отворен „бидејќи двете земји испорачаа резултати“ и изрази очекување дека сите преостанати пет кластери ќе бидат отворени во јули.

Кос потсети дека уште две поглавја ќе бидат затворени во преговорите со Црна Гора, така што Црна Гора ќе има 16 затворени поглавја „што е околу половина од она што треба да го направат“.

„Ако сите работиме заедно правилно, мислам на Комисијата, секако на земјата кандидат Црна Гора и на земјите-членки за време на ирското претседателство или до неговиот крај (крајот на 2026 година), би можеле да го завршиме процесот и да ја доведеме Црна Гора до финишот“, нагласи таа.

Кос оцени дека „проширувањето денес, повеќе од кога било досега, дава резултати како најважна надворешна политика на ЕУ во последните 16-17 месеци“ и дека е постигнато повеќе отколку во текот на претходните 15 години.

Кос, исто така, рече дека пристапниот договор со Црна Гора, кој е во процес на изготвување, ќе претставува „нова генерација на пристапни договори“ бидејќи ќе содржи заштитни механизми што ќе овозможат „да се биде сигурен дека новите членки, кога ќе се приклучат на Унијата, ќе продолжат да ги почитуваат европските правила пет, десет или петнаесет години по нивниот влез“.

Коментирајќи ги предлозите за новиот модел на проширување, што би подразбирало нешто што не е полноправно членство, туку некаков вид членство, Кос рече дека е важно да се разговара, но нагласи дека не постои такво нешто како делумно членство во ЕУ.

„Јасно е што е надвор од прашање. Полноправното членство ќе биде можно само кога земјите-кандидатки ќе ги исполнат сите услови. Затоа, нема получленство или четвртина членство.“ „Постои само полноправно членство“, рече таа.

Таа додаде дека сега разговараме за два многу важни принципи, првиот е принципот на заслуги, односно напредување врз основа на постигнатите резултати, а вториот е фактот дека постојат многу можности во областа на постепената интеграција.

„Во моментов размислуваме како дополнително да го подобриме тој дел од процесот на пристап“, додаде таа.

Еврокомесарот рече дека на денешниот состанок во Брисел ќе се разговара и за Босна и Херцеговина и изрази надеж дека „ЕУ ќе се обедини околу кандидат за функцијата висок претставник, кој потоа ќе работи во најдобар интерес на БиХ, но и во најдобар интерес на европскиот пат на земјата“.

Според неа, високиот претставник треба да работи „на начин што многу брзо ќе ја направи оваа функција излишна, така што БиХ ќе го врати целосниот суверенитет и ќе може да донесува одлуки без меѓународен надзор“.

„Во Европската комисија, ние исто така подготвуваме визија за иднината на Босна и Херцеговина“, додаде таа.