Skip to content
Европски авиокомпании може да се соочат со нов бран финансиски потреси оваа зима, откако извршниот директор на „Рајанер“, Мајкл О’Лири, предупреди дека две или три компании во Европа би можеле да банкротираат во октомври или ноември ако цените на нафтата останат високи и ако притисокот врз авиоиндустријата продолжи да расте.
О’Лири оцени дека европскиот авио-пазар влегува во чувствителен период, во кој поскапото гориво, воените тензии на Блискиот Исток и високите оперативни трошоци можат најсилно да ги погодат послабите авиопревозници. Според него, само во април војната со Иран го чинела „Рајанер“ дополнителни околу 50 милиони долари, односно 42,6 милиони евра, поради повисоките трошоци за гориво.
Во интервју за италијанскиот весник „Il Sole 24 Ore“, шефот на „Рајанер“ ги спомена „Виз ер“ и „Ер Балтик“ како компании што, според неговата проценка, би можеле да бидат изложени на ризик. Тој додаде дека евентуален банкрот на конкуренти би бил поволен за неговата компанија, бидејќи би значел помала конкуренција на пазарот.
Таквата изјава ја отвора дилемата дали предупредувањето на О’Лири е реална проценка за состојбата во европскиот авиосектор или дел од неговиот препознатлив агресивен настап кон конкурентите. „Рајанер“ со години настапува како најгласен играч во нискобуџетниот сегмент, а О’Лири често користи остар јазик кога зборува за слабостите на ривалските компании.
„Виз ер“ ги отфрли неговите тврдења како неточни и лажни. Од компанијата наведуваат дека имаат силен биланс, значителна ликвидност и однапред обезбедено финансирање за авиони за следните 18 месеци. Унгарскиот нискобуџетен превозник тврди и дека е добро заштитен од нагли промени во цените на горивото, како и дека голем дел од неговата флота ја сочинуваат авиони од семејството A320neo, кои трошат помалку гориво.
Случајот со „Ер Балтик“ покажува дека притисокот врз дел од европските авиопревозници веќе има конкретни финансиски последици. Летонскиот парламент претходно одобри краткорочен заем од 30 милиони евра за националниот авиопревозник, со образложение дека треба да се ублажат негативните ефекти од конфликтот на Блискиот Исток врз финансиската состојба на компанијата. Заемот треба да биде вратен до 31 август.
„Ер Балтик“ е национален авиопревозник на Летонија и е во мнозинска сопственост на летонската држава, додека „Луфтханза груп“ има малцински удел. Компанијата има главна база во Рига, а оперира и од Талин, Вилнус и Тампере, со линии низ Европа, Северна Африка и Блискиот Исток.
Предупредувањето доаѓа во момент кога авиоиндустријата во Европа се обидува да го одржи растот на патувањата, но истовремено работи во услови на нестабилни цени на горивото и геополитички ризици. За патниците, евентуалните финансиски проблеми кај дел од компаниите може да значат промени во линиите, намалена понуда на летови и можен притисок врз цените на билетите.
О’Лири и претходно јавно ја доведувал во прашање стабилноста на „Виз ер“, што на најновото предупредување му дава двоен контекст. Од една страна, високата цена на горивото навистина може да биде сериозен удар за авиокомпаниите со послаба ликвидност. Од друга страна, изјавата доаѓа од директен конкурент кој има интерес да ја нагласи ранливоста на ривалите во период на пазарна неизвесност.