ЕУ воведува дигитален надзор во автомобилите од јули

ЕУ воведува дигитален надзор во автомобилите од јули, со нови задолжителни безбедносни системи за нови патнички и лесни комерцијални возила, меѓу кои се камери и сензори што го следат вниманието на возачот, предупредувања при замор или расеаност, уреди за снимање податоци при несреќа и дополнителни системи што треба да ја намалат опасноста на патиштата.

Новите правила не значат дека сопствениците на постојните возила ќе мора веднаш да вградуваат нова опрема. Обврската се однесува на нови возила што првпат се регистрираат во Европската Унија. Целта е идните автомобили уште фабрички да бидат опремени со технологии што ќе го предупредуваат возачот пред ризично однесување и ќе помагаат во реконструкција на несреќи.

Најмногу внимание предизвикува системот Advanced Driver Distraction Warning, кој преку камери и сензори го следи движењето на лицето, главата и погледот. Ако автомобилот процени дека возачот подолго време не гледа кон патот, дека е расеан или дека покажува знаци на замор, системот активира звучно или визуелно предупредување.

Овој дел ја отвори дилемата дали станува збор за потребна безбедносна мерка или за премногу агресивен технолошки надзор во приватниот простор на возачот. Поддржувачите велат дека ваквите системи можат да спасат животи, бидејќи заморот и одвлеченото внимание се меѓу најопасните причини за сообраќајни несреќи. Критичарите, пак, предупредуваат дека автомобилот сè повеќе станува уред што не само што вози, туку и го следи човекот зад воланот.

Покрај следењето на вниманието, новите возила треба да имаат и уред за снимање податоци при несреќа, познат како Event Data Recorder. Тој не снима разговори во автомобилот, туку технички податоци како брзина, сопирање, активирање на воздушни перничиња и други параметри непосредно пред и по судир. Намерата е да се помогне во анализата на сообраќајните несреќи и да се подобри безбедноста на возилата.

Меѓу задолжителните системи се и предупредување при нагло сопирање, интелигентна помош за брзина, системи за одржување лента, автоматско сопирање во итни ситуации, камера или сензори при движење наназад и други технологии што постепено стануваат стандард во новите автомобили. ЕУ ги претставува како дел од поширока стратегија за намалување на загинати и тешко повредени во сообраќајот.

Но новите правила носат и практични прашања. Производителите ќе мора да ги усогласат моделите со регулативата, што може да влијае врз цените на новите автомобили. Возачите, пак, ќе треба да се навикнат на повеќе предупредувања, сигнали и системи што интервенираат кога автомобилот проценува дека постои ризик.

За земји како Македонија, иако правилата директно важат за ЕУ, ефектот ќе се почувствува преку увозот на нови и понови половни возила. Европскиот автомобилски пазар ги диктира стандардите, па технологиите што денес стануваат задолжителни во Унијата утре ќе бидат сè почести и на македонските патишта.

Новата ера на автомобилите затоа не е само прашање на мотори, потрошувачка и дизајн. Од јули, автомобилот во ЕУ станува уште попаметен, но и повнимателен кон возачот. Прашањето што останува е дали тој дигитален надзор ќе се доживее како заштита или како уште еден чекор кон возило што знае премногу за човекот што го управува.