Летањето ова лето ќе стане луксуз, билетите поскапуваат

Летните патувања со авион влегуваат во сезона во која евтините билети ќе бидат сè потешки за наоѓање. Растот на цената на млазното гориво, геополитичките ризици, повисоките аеродромски такси и ограничениот капацитет на дел од европските авиокомпании ја туркаат цената на летањето нагоре, токму пред најсилниот туристички период во годината.

Најголемиот притисок доаѓа од горивото. Во последните недели цената на млазното гориво во Европа се искачи од околу 85 до 90 долари за барел на 150 до 200 долари, што е тежок удар за индустрија во која горивото може да учествува со една четвртина од оперативните трошоци. Дел од авиокомпаниите веќе предупредуваат дека ако ценовниот шок продолжи, трошокот ќе се префрли кон патниците.

Проценките покажуваат дека новите трошоци веќе може да додадат околу 29 евра по патник на летови во Европа и околу 88 евра на долги интерконтинентални линии. За патниците тоа не мора секогаш да се види како посебна ставка на билетот, туку како повисока основна цена, поскапа тарифа во популарните термини или помалку достапни евтини места во авионот.

Проблемот не е само горивото. Европските превозници се соочуваат и со повисоки аеродромски надоместоци, даноци, трошоци за екипаж, одржување и земски услуги. Нискобуџетните компании, кои најмногу зависат од ниски оперативни трошоци и голем број ротации, сè почесто ги преиспитуваат базите и линиите што не им носат доволна заработка. Ryanair веќе најави затворање на базата во Берлин, повикувајќи се на германските авио-даноци и високите аеродромски такси.

Во Европа дополнителен проблем се и доцнењата и ограничувањата во воздушниот сообраќај. Податоците на EUROCONTROL покажуваат раст на доцнењата поврзани со капацитетот на контролата на летање и недостигот на персонал, особено во делови од западна Европа. Во летна сезона, кога побарувачката е најголема, секое ограничување на капацитетот може да значи поскапи билети, поретко слободни места и поголема веројатност за доцнења.

За патниците од Македонија, ова не значи дека евтините летови исчезнуваат, но значи дека ќе бидат потешко достапни во шпицот на сезоната. Скопскиот аеродром во летниот ред на летање има зголемен капацитет и нови линии, а Wizz Air најави нови дестинации и враќање на дел од претходните рути. Но поголемата понуда не мора автоматски да значи пониски цени ако европскиот пазар во целина се соочи со повисоки трошоци.

Од Скопје и Охрид ова лето се најавени повеќе нови врски, меѓу кои линии кон Италија, Полска, Унгарија и Турција, што ја подобрува поврзаноста на земјата. Но најевтините цени во вакви услови најчесто ќе ги добиваат патниците што резервираат порано, патуваат надвор од викендите и избегнуваат најбарани датуми во јули и август.

Летањето долго време беше симбол на достапно патување, особено по експанзијата на нискобуџетните компании. Сега таа формула е под притисок. Евтината карта сè повеќе зависи од комбинација на фактори што патникот не ги контролира: цената на горивото, аеродромските трошоци, геополитичките кризи, капацитетот на авиокомпаниите и сезонската побарувачка.

Затоа летото 2026 може да биде сезона во која авионскиот билет повторно ќе се планира како сериозен дел од буџетот за одмор, а не како најевтината ставка во патувањето. За семејствата, тоа значи порано планирање и поголема флексибилност. За туристичкиот пазар, значи уште една година во која патувањето останува силна желба, но сè поскап избор.