Ова се новите стандарди за странските работници во Хрватска!

Странските работници во Хрватска од следниот период ќе мора да бидат сместувани според построги правила, откако хрватското Министерство за внатрешни работи го претстави новиот правилник за престој на државјани од трети земји, со кој се воведуваат минимална квадратура, ограничување на бројот на работници во стан или куќа, транспарентна кирија и дополнителна здравствена контрола.

Според новите стандарди, за еден странски работник мора да бидат обезбедени најмалку 14 квадратни метри простор, а за секој следен работник дополнителни шест квадратни метри. Тоа значи дека во стан од 56 квадратни метри ќе може да живеат најмногу осум работници, додека во куќа на секои 150 квадратни метри ќе може да бидат сместени најмногу десет работници.

Хрватските власти го поставуваат правилникот како обид да се стави ред во сектор што последните години брзо расте, особено во туризмот, угостителството и градежништвото. Во Хрватска во моментов се регистрирани 105.231 странски работник со важечка дозвола за престој и работа, а најмногу работни дозволи годинава биле издадени за државјани на Босна и Херцеговина, Филипини, Непал, Србија и Северна Македонија.

Новите правила не се однесуваат само на бројот на квадрати. Просторот во кој ќе живеат странските работници мора да има дел за престој и спиење, санитарен јазол, простор за подготовка на храна, прозорци, функционални електрични и водоводни инсталации, како и висина на таванот што овозможува безбедно движење. Со тоа се затвора простор за практики во кои работници биле сместувани во пренатрупани, несоодветни или импровизирани услови.

Посебно важен дел е киријата. Ако сместувањето го обезбедува работодавачот или посредува во неговото обезбедување, киријата не смее да надмине 30 проценти од нето-платата на работникот и не смее автоматски да се одбива од платата без јасна документација. Работодавачот ќе мора да достави договор за наем или изјава од сопственик на недвижноста, со наведена квадратура, број на лица во просторот и износ на наемнината.

МУП воведува и нов образец со кој работодавачот, под материјална и кривична одговорност, ќе ја потврдува точноста на податоците за сместувањето. Ова е важен чекор затоа што досегашната пракса покажала дека најмногу проблеми има токму кај условите за живот, каде што дел од работниците зависеле од работодавачот не само за платата, туку и за покрив над глава.

Покрај сместувањето, правилникот воведува и посилна здравствена контрола. Државјаните од трети земји при првото барање за дозвола ќе треба да достават потврда за здравствената состојба, вакциналниот статус и доказ за здравствен преглед кај надлежните заводи за јавно здравје, дури и ако во Хрватска престојуваат пократко од три години.

Хрватските институции наведуваат дека засилените контроли веќе откриле 10.765 неправилности според Законот за странци, од кои значаен дел се поврзани со работните односи. Регистрирани биле 1.328 прекршоци, најмногу во угостителството и градежништвото, а наплатени се милионски казни за прекршувања на заштитата при работа и за непријавена работа.

Во суштина, Хрватска се обидува да ја помести темата за странските работници од евтина работна сила кон минимална заштита на достоинството. Новите правила нема да ги решат сите проблеми во еден потег, но воведуваат јасна граница: работникот не смее да биде само број во дозвола за работа, туку човек со право на пристојно сместување, јасна кирија, здравствена проверка и услови што не личат на привремено складирање луѓе.