Skip to content
Генерал во Иран станува еден од клучните играчи во новата рамнотежа на моќ во Техеран, додека американскиот претседател Доналд Трамп тврди дека во иранското воено раководство има хаос, а наводите укажуваат дека токму подемот на бригадниот генерал Ахмад Вахиди може да биде најнепосакуваното сценарио за Белата куќа.
Вахиди е именуван за командант на Корпусот на чуварите на Исламската револуција, познат како ИРГЦ, по убиството на неговиот претходник Мохамад Пакпур во почетната фаза од американско-израелската војна против Иран. Станува збор за позиција што во иранскиот систем носи огромна воена, безбедносна и политичка тежина, особено во момент кога земјата е под притисок од војна, санкции и преговори со Вашингтон.
Вахиди не е случајна фигура во иранската хиерархија. Тој претходно бил заменик-командант на ИРГЦ, министер за внатрешни работи во владата на Ебрахим Раиси и министер за одбрана во времето на Махмуд Ахмадинеџад. Особено важен е фактот што бил основач на елитните сили Кудс, кои подоцна ги водеше Касем Сулејмани до неговото убиство во американски напад во 2020 година, нареден токму од Трамп.
Токму затоа неговиот подем се чита како повеќе од кадровска промена. Во услови кога новиот врховен лидер Мојтаба Хамнеи има ограничено јавно присуство, а цивилните функционери се обидуваат да задржат простор за преговори, Вахиди изгледа како претставник на тврдата безбедносна линија што сака да ја консолидира моќта околу ИРГЦ.
За Вашингтон, тоа е проблем од две причини. Прво, Вахиди е човек поврзан со најтврдите структури на иранската држава и со мрежите што со децении ја воделе регионалната стратегија на Техеран. Второ, неговото јакнење може да ги маргинализира попрагматичните актери, како претседателот на парламентот Мохамед Бакер Галибаф и министерот за надворешни работи Абас Арагчи, кои покажуваат поголема подготвеност за компромис со САД.
Во медиумските наводи се наведува дека Вахиди досега не покажал подготвеност да попушти за клучните американски барања поврзани со иранската нуклеарна програма и Ормускиот Теснец. Ако неговиот круг навистина добива поголемо влијание врз одлуките во Техеран, тогаш просторот за договор со Вашингтон може да се стесни токму во момент кога светските пазари, сојузниците на САД и регионот бараат деескалација.
Сепак, не станува збор за едноставен воен преврат. Дел од аналитичарите оценуваат дека ИРГЦ традиционално претпочита да доминира врз стратешките одлуки, но да остави цивилни фигури да ја носат јавната политичка одговорност. Таквиот модел му овозможува на корпусот да ја задржи вистинската моќ, без целосно да ја преземе формалната власт и товарот од секој неуспех.
Во таа логика, најголемиот проблем за Трамп не е само тоа што во Иран расте моќта на еден опасен генерал. Проблемот е што американскиот притисок можеби не создава распад на режимот, туку поголема кохезија околу најтврдите центри на моќ. Ако тоа се потврди, тогаш Белата куќа може да се соочи со Иран што е помалку подготвен за отстапки, потежок за преговори и поопасен за регионот.