Што е ЕФА која бара Бугарија да се извини за злосторства врз Македонците?

Што е ЕФА стана прашање откако Европската слободна алијанса побара Бугарија формално да се извини за злосторствата врз македонското малцинство за време на комунистичкото владеење, отворајќи тема што Софија со години ја третира како непостоечка, а европските организации сè почесто ја врзуваат со човекови права и слобода на здружување.

ЕФА, односно European Free Alliance, не е институција на Европската Унија, туку призната европска политичка партија. Таа е политичко семејство составено од партии што претставуваат региони, малцинства, народи без држава и движења што бараат поголема самоуправа, културни права и заштита на јазичната и идентитетската различност во Европа.

На официјалната страница, ЕФА се претставува како алијанса што го брани правото на самоопределување, демократијата, децентрализацијата и културната разновидност. Во неа членуваат партии од различни европски земји, меѓу кои шкотски, каталонски, фламански, баскиски, корзикански, фризиски, војводински и други регионални и малцински политички организации.

За македонскиот контекст е важно што меѓу членките на ЕФА се наведени и ОМО Илинден-ПИРИН од Бугарија и Македонска алијанса за европска интеграција од Албанија. Тоа значи дека темата за Македонците надвор од границите на Македонија не е нова за оваа организација, туку дел од нејзината поширока агенда за малцински права.

Новата декларација, усвоена на годишното собрание на ЕФА, бара Бугарија официјално да се извини за, како што се наведува, злосторствата врз македонското малцинство за време на комунистичкото владеење. Во документот се зборува за Македонци кои биле тепани, присилно раселувани, понижувани, казнувани, затворани и убивани поради изразување на етничкиот идентитет и спротивставување на политиките на денационализација.

ЕФА бара и поголем притисок врз Бугарија за спроведување на пресудите на Европскиот суд за човекови права поврзани со регистрацијата на македонски организации. Ова е една од најчувствителните точки, бидејќи македонските здруженија во Бугарија со години се соочуваат со одбивања за регистрација, иако меѓународни институции постојано укажуваат на проблеми со слободата на здружување.

Алијансата го отвора и прашањето за двојни стандарди во Европската Унија. Според логиката на декларацијата, земјите кандидатки често се оценуваат строго за малцински права, додека земја членка како Бугарија може со години да избегнува политичка одговорност за истите прашања.