Додека илјадници европски војници во Полска ги проверуваат своите способности за евентуална мисија во Украина по завршувањето на војната, две руски ракети и еден дрон паднаа на полска територија.
Инцидентите се случија утрото на 20 ноември, по масовните руски воздушни напади врз Украина.
Полските власти потврдија дека еден од проектилите бил крстосувачка ракета Х-101, која паднала на околу 50 километри од украинската граница.
Втора ракета и објект за кој се претпоставува дека е дрон се пронајдени на други локации во југоисточна Полска.
Според првичните информации, нема повредени лица.
Но, она што предизвикува најголема загриженост е времето и местото на инцидентите.
Само 35 километри од воената вежба
Во близина на Нова Демба, во југоисточна Полска, од 9 ноември се одржува двонеделна воена вежба со учество на сили од 11 европски држави.
Целта е проверка на способностите за распоредување војници и опрема во случај да биде договорена меѓународна мисија за стабилизација на Украина по завршувањето на војната.
Еден од руските проектили паднал на приближно 35 километри од подрачјето на вежбата.
Полскиот министер за одбрана Владислав Косинјак-Камиш изјави дека е тешко да се поверува оти совпаѓањето на времето и местото е случајно.
И премиерот Доналд Туск оцени дека инцидентите изгледаат како намерна провокација.
Сепак, истрагата сè уште трае, а намерното насочување на ракетите кон Полска не е независно потврдено.
Зошто Европа вежба за мисија во Украина?
Европските држави разгледуваат различни можности за обезбедување безбедносни гаранции за Украина во случај да биде постигнат мировен договор со Русија.
Една од можностите е распоредување европски воени сили што би помогнале во стабилизацијата и обновувањето на украинските одбранбени капацитети.
Но, Москва повеќепати предупреди дека не прифаќа европски трупи во Украина и дека би ги сметала за легитимни воени цели.
Токму затоа вежбата во Полска има и политичко значење. Таа покажува дека дел од европските земји се подготвуваат за безбедносни обврски што би можеле да продолжат и по формалното завршување на војната.
Што се случува ако руска ракета падне во земја членка на НАТО?
Полска е членка на НАТО од 1999 година, а нејзината граница со Украина претставува една од најчувствителните точки на источното крило на Алијансата.
Според членот 5 од Северноатлантскиот договор, вооружен напад врз една членка се смета за напад врз сите членки.
Но, ова не значи дека секое навлегување на ракета или дрон автоматски предизвикува заедничка воена интервенција.
Потребно е да се утврдат околностите, природата на инцидентот и дали постои вооружен напад за кој треба да се активира колективната одбрана.
Полска може да побара и консултации според членот 4, кога смета дека се загрозени нејзината безбедност или територијалниот интегритет.
По најновите инциденти, генералниот секретар на НАТО Марк Руте изрази солидарност со Полска и го осуди нарушувањето на нејзиниот воздушен простор.
Неговата реакција покажува дека Алијансата го третира инцидентот како сериозно безбедносно прашање, но засега нема информација за активирање на членот 5.
Додека дипломатите разговараат, војната продолжува
Падот на ракетите во Полска се случи само еден ден по средбата на Доналд Трамп, Владимир Путин и Си Џинпинг во Кина, на која се разговараше и за војната во Украина.
Во исто време, Русија изврши нов масовен напад врз украинските градови.
Украинските власти соопштија дека биле употребени повеќе од 400 дронови и над 110 ракети, а најмалку осум лица загинале.
Нападите оштетиле електроенергетски објекти и друга инфраструктура, предизвикувајќи прекини во снабдувањето со електрична енергија во повеќе украински региони.
Полскиот инцидент се случува во момент кога дипломатските разговори се обидуваат да создадат услови за прекин на војната, а воените операции продолжуваат со голем интензитет.
Полска меѓу војната и европската безбедност
За жителите на југоисточна Полска, војната во соседна Украина повеќе не претставува само настан што се следи преку телевизија.
Повеќекратните навлегувања на дронови и ракети во полскиот воздушен простор покажуваат колку лесно воените дејства можат да создадат опасност и надвор од украинските граници.
Овојпат нема пријавени жртви во Полска. Но, падот на две ракети и еден дрон во близина на европска воена вежба ја засили загриженоста за безбедноста на источните членки на НАТО.
Истрагата треба да утврди дали проектилите залутале за време на нападите врз Украина или станува збор за намерно нарушување на полскиот воздушен простор.
До тогаш, инцидентот останува предупредување дека ризикот од поширока безбедносна криза постои и во услови кога продолжуваат дипломатските обиди за постигнување мир.

