Skip to content
Нелегални ботокси и филери, увезени без одобрение, без упатства и без налепници, завршувале кај пациенти во Македонија, а акцијата што на 23 и 24 април ја спроведоа МВР и Обвинителството за гонење организиран криминал и корупција отвори многу поширока слика од обична полициска хроника. Во претреси на повеќе локации во Скопје, Битола и Струмица беа лишени од слобода 14 лица, а поднесени се кривични пријави против 19 физички и шест правни лица. Меѓу осомничените има лекари од ГОБ „8 Септември“, еден лекар од Универзитетската клиника за дерматологија, сопственици на ординации, организатори на транспорт и продажба, како и царински службеник.
ФОТО: МВР
Она што прво изгледаше како афера за недозволена трговија со естетски препарати, многу брзо се претвори во прашање за безбедноста на пациентите и за довербата во здравствениот систем. Според МВР, организираните групи во текот на 2026 година набавувале фалсификувани медицински лекови и помагала од Србија, Кореја и Турција, ги внесувале нелегално во државата, ги складирале, дистрибуирале и продавале, а потоа дел од нив биле и аплицирани на трети лица. Во истата шема, според полицијата, царински службеник во два наврати примил поткуп за да овозможи влез на нелегалната стока без царинска контрола.
Тука завршува удобната приказна дека станува збор само за „разубавување“. Ако истрагата го потврди она што веќе го опишуваат институциите и медиумите, тогаш аферата не е само за тоа кој заработувал од ботокс и филери, туку и за тоа колку пациенти биле боцкани без да знаат што точно примаат, од каде дошол препаратот, дали бил легално увезен и дали воопшто постоела целосна медицинска контрола. Кога нелегално внесена стока со статус на лек и медицинско помагало влегува во ординации и клиники, проблемот повеќе не е козметички, туку системски.
Опасноста не е теоретска. Американската агенција за храна и лекови предупредува дека дермалните филери, ако бидат внесени во крвен сад, можат да предизвикаат некроза на ткиво, нарушувања на видот, вклучително и слепило, како и мозочен удар. Британскиот NHS предупредува дека компликациите од филери можат да бидат сериозни, вклучувајќи инфекција, оштетување на нерви и слепило, и затоа советува вакви интервенции да ги вршат соодветно обучени и овластени лица. Кога на тој ризик ќе му се додадат непознато потекло, нелегален увоз и отсуство на одобрение од МАЛМЕД, тогаш станува јасно зошто овој случај предизвика толкав јавен потрес.
Аферата отвора и непријатно прашање за институциите што требало да го пресретнат проблемот многу порано. И во изминатите години имало царински заплени на ботокси и филери што не биле пријавувани на граница, вклучително и случајот од август минатата година на Деве Баир, кога биле откриени 210 вијали ботулински токсин во багаж на патник од Истанбул. Тоа значи дека државата веќе имала сигнали оти пазарот на естетски препарати не е целосно под контрола, но нелегалната мрежа очигледно продолжила да се шири.
Случајот е тежок и поради профилот на осомничените. Кога во иста истрага се појавуваат лекари од јавни установи, приватни ординации, бизнис-структури и царински службеник, тогаш линијата меѓу медицинскиот авторитет, приватниот профит и институционалната злоупотреба станува опасно тенка. Тоа ја прави оваа акција повеќе од борба против фалсификуван производ. Таа е удар врз модел во кој довербата на пациентот, професионалниот авторитет на лекарот и слабостите на државниот надзор можат да се спојат во еден црн пазар што долго останува невидлив.
Затоа вистинскиот тест почнува по апсењата. Не е доволно само да се избројат приведени, одземени евра, возила и препарати. Сега ќе треба да се утврди колку пациенти биле третирани со спорни средства, дали ќе има јасна трага за секоја ампула и секој филер, дали здравствените институции ќе преземат внатрешна одговорност и дали државата конечно ќе го затвори просторот во кој естетската медицина можела да се претвори во нерегулиран и опасен бизнис. Ако тоа не се случи, оваа акција ќе остане само гласна вест. Ако се случи, тогаш можеби првпат ќе се отвори вистинската дебата што требаше одамна да започне: кој и под какви услови смее да боцка луѓе со препарати што директно влегуваат во нивното тело.