Skip to content
Дебатата за минималната плата во Северна Македонија повторно се врати на најострата линија меѓу улицата и институциите, откако СДСМ објави дека поднел закон за минималец од 600 евра и ја обвини власта дека наместо да најде пари за платите, отвора фронт со синдикатите и опозицијата. Во партиската прес-конференција, членката на Извршниот одбор Симона Цветаноски порача дека аргументот „нема пари“ е политичка одлука, а не финансиска неможност, бидејќи, според неа, државата истовремено има средства за „криминални тендери“, идеи за нов владин авион и патувања „како Давос“, финансирани од буџетот.
Настапот на СДСМ доаѓа во момент кога Сојуз на синдикати на Македонија ја засили кампањата за минималец од 600 евра и најави блокади и генерален штрајк ако не се постигне договор. Во јавноста веќе кружи клучната споредба што ја користат синдикатите: минималната плата од 24.379 денари (околу 397 евра) е повеќекратно пониска од потрошувачката кошница, која за јануари се движи околу 66.413 денари, а во две години се зголемила за над 9.000 денари.
Токму на тој притисок се надоврзува и политичкиот судир. СДСМ тврди дека ВМРО-ДПМНЕ одговорил со медиумска офанзива и притисок врз синдикатите, наместо со економско решение, а Цветаноски ја користи реториката за „достоинство на работниците“ и за „ароганција кон оние што едвај врзуваат крај со крај“. Во пораката доминира тезата дека доволно е власта да се откаже од сомнителни јавни набавки и „етикетирани“ тендери, па ќе се ослободат средства за повисок минималец.
Но во паралелната линија, владата и дел од работодавачите инсистираат на законското усогласување во март, кое – според формулата – би донело зголемување од околу 1.600 денари, а не „скок“ до 600 евра. Истата формула, како што се објаснува во јавните анализи, се врзува за растот на просечната нето-плата и за индексот на трошоците на живот.
Овој раскол не е само политички, туку и секторски. ТВ Телма објави дека Занаетчиската комора предупредува оти минимална плата од 600 евра би ставила „клуч на многу дуќани“, особено во помалите градови каде што иселувањето и падот на побарувачката се веќе реалност. Комората како „единствено добро решение“ во моментот го посочува токму мартовското законско усогласување за околу 1.600 денари, зад кое, според нив, стојат работодавачите, КСС и владата.
Низ оваа напнатост, се појавуваат и симптомите на распаднат социјален дијалог. Според Мета.мк, синдикатите објавиле дека владиниот претставник не се појавил да ја потпише спогодбата со која минималната плата требало да се зголеми на 600 евра, а останатите плати за 6.000 денари, и дека тоа го толкуваат како порака дека владата има „други приоритети“. Во истиот контекст се отвора и стравот од удар врз колективните права во јавниот сектор, со предупредувања за можни намалувања на платите и укинување додатоци ако се менуваат одредби од општиот колективен договор.
Во ваква атмосфера, СДСМ дополнително ја потпира својата порака на симболиката на „буџетскиот луксуз“, спомнувајќи и купување нов владин авион. Во јавноста постојат претходни најави дека владата размислува за замена на стариот авион со чести дефекти и дека се зборувало за формирање работна група за „оптимално решение“, што опозицијата сега го врамува како приоритет спротивен на платите.
Под површината на дневната политика, конфликтот е јасен: синдикатите ја туркаат границата за минималец што може да се „преживее“, власта ја враќа дебатата во рамката на законската формула и фискалниот товар, а опозицијата ја претвора расправата во прашање на распределба на буџетските приоритети и корупциски ризици. Во меѓупросторот остануваат работниците, чиј реален стандард не се мери со прес-конференции, туку со сметките што стигнуваат секој месец.