Може ли Трамп да го спаси Орбан од изборен пораз?

Може ли Трамп да го спаси Орбан од изборен пораз е прашање што станува сè поактуелно пред парламентарните избори во Унгарија на 12 април, откако американскиот потпретседател Џеј Ди Венс најави посета на Будимпешта и средба со Виктор Орбан во самиот финиш на кампањата. Потегот се чита како јасен политички сигнал од Вашингтон кон унгарскиот премиер, но и како обид симболично да се зацврсти лидер што влегува во најтешката изборна битка по враќањето на власт во 2010 година. Во исто време, повеќе независни анкети покажуваат дека опозициската Тиса на Петер Маѓар има предност пред Фидес, што ја прави американската поддршка поважна за имиџот на Орбан, отколку како гаранција дека ќе го смени расположението кај гласачите.

Токму тука е клучот на дилемата. Орбан веќе со години е еден од најблиските европски идеолошки сојузници на Доналд Трамп и фигура што американската десница ја претставува како пример за национално-конзервативна политика. Но сегашната изборна трка во Унгарија не се врти само околу идеолошката лојалност, туку и околу уморот од долгото владеење, корупциските обвинувања, блокираните европски фондови и растечкото незадоволство кај помладите гласачи. Асошиејтед прес објави дека Маѓар ја претставува оваа изборна трка како референдум за тоа дали Унгарија ќе продолжи да се движи кон Истокот или повторно појасно ќе се врзе за Европа, додека Ројтерс наведува дека Тиса има силна предност меѓу определените гласачи. Тоа значи дека Трамп може да му даде на Орбан меѓународен кислород, но многу потешко може да ги избрише домашните причини за пад на поддршката.

Дополнителен проблем за Орбан е што изборниот терен не е едноставен ни кога анкетите му одат лошо. Гардијан и Атлантик каунсил предупредуваат дека унгарскиот изборен систем, прекројувањето на политичкиот простор и институционалната предност на Фидес значат дека опозицијата и со водство во анкетите не влегува во сигурна победа. Со други зборови, Орбан не е лесно поразлив, но ни Трамп не доаѓа да спасува лидер што има целосна контрола врз расположението во земјата. Американската интервенција преку Венс повеќе личи на обид да се мобилизира сопственото десно јадро на Орбан и да се создаде впечаток дека тој и натаму е дел од поголемата, трансатлантска десничарска оска. Прашањето е дали тоа ќе биде доволно во момент кога дел од унгарските гласачи бараат одговори за секојдневниот живот, а не само геополитичка лојалност.

Затоа најреалниот одговор е дека Трамп може да му помогне на Орбан, но тешко дека сам ќе го спаси. Поддршката од Вашингтон може да ја зацврсти неговата слика кај тврдото гласачко јадро, да внесе нова енергија во кампањата и да покаже дека Орбан и натаму има моќни пријатели. Но ако независните анкети точно го мерат расположението и ако незадоволството од владеењето навистина се претвори во масовно гласање за промена, тогаш ни Трамп ни Венс нема да бидат доволни за целосен пресврт. Во таа смисла, американската поддршка може да го направи изборниот пораз потежок за Орбан, но не и нужно да го спречи.