Претседателот на СДСМ, Венко Филипче, побара распишување референдум на кој граѓаните би се изјасниле за европската иднина на земјата, во контекст на блокираниот процес за уставни измени и внесување на Бугарите во Уставот. Тој ја отвори темата по изјавата на премиерот Христијан Мицкоски дека нема да има нови идентитетски отстапки за членство во ЕУ и дека Владата е подготвена да ја плати цената за таквата позиција.
Филипче оцени дека прашањето повеќе не е само партиска расправа, туку одлука што се однесува на иднината на граѓаните, економијата и младите генерации. Според него, ако Владата смета дека земјата треба да ја прифати цената на застојот во евроинтеграциите, тогаш граѓаните треба директно да се изјаснат дали ја поддржуваат таа насока.
Од СДСМ подолг период тврдат дека уставните измени не претставуваат закана за македонскиот идентитет и јазик, туку предуслов за продолжување на преговорите со Европската Унија. Филипче претходно изјави дека внесувањето на Бугарите и другите заедници во Уставот треба да се гледа како европско, а не како билатерално прашање, додека прашањата за македонскиот идентитет и јазик не смеат да бидат дел од преговарачкиот процес.
Засега не е објавена точната формулација на евентуалното референдумско прашање. Од изјавите на Филипче произлегува дека референдумот би бил поставен околу европскиот пат и цената на политичката блокада, но во јавноста темата веднаш се поврза со уставните измени и внесувањето на Бугарите во Уставот.
ВМРО-ДПМНЕ, пак, ја брани позицијата дека уставните измени не се последниот услов и дека Бугарија има пошироки барања кон Македонија. Од партијата во повеќе реакции тврдат дека прифаќањето на уставните измени без дополнителни гаранции би отворило простор за нови условувања во процесот на пристапување кон ЕУ.
Прашањето за уставните измени е централната точка на застојот во македонските евроинтеграции. По европскиот компромис од 2022 година, Македонија се обврза да ги внесе Бугарите во Уставот за да може да продолжи кон следната фаза од преговорите, но за тоа е потребно двотретинско мнозинство во Собранието, кое досега не беше обезбедено.
Европските претставници во повеќе наврати порачаа дека земјата треба да ги спроведе договорените уставни измени за да се помести од застојот во преговорите, додека актуелната влада бара гаранции дека по евентуалното усвојување на измените нема да следуваат нови блокади. Во меѓувреме, Албанија напредува одвоено во процесот, по раздвојувањето на европскиот пат од Македонија.
