Skip to content
СДСМ на денешниот 32. програмски конгрес се обиде да ја постави новата идеолошка и програмска линија на партијата, а претседателот Венко Филипче во обраќањето испрати три главни пораки: враќање кон суштината на социјалдемократијата, остра критика кон актуелната власт и најавен притисок за јасен европски план, економска алтернатива и мобилизација на прогресивната јавност. Конгресот, според партиските најави, се одвива во отворен и работен дел, а делегатите треба да работат во групи организирани по шест програмски столбови.
Филипче го постави конгресот како политички момент во кој, според него, СДСМ не треба само да усвои нов документ, туку да ја преиспита сопствената основа. Тој порача дека целта не е „свечено усвојување на нова идеолошка платформа“, туку враќање кон вредностите што партијата треба да ги претставува.
„Целта на овој Конгрес не е да биде само свечено усвојување на нова идеолошка платформа. Тој мора да биде враќање на СДСМ кон суштината на социјалдемократијата: правда наместо привилегија, солидарност наместо страв, фер оданочување наместо товар врз трудот, силни институции наместо партиска држава и европска иднина наместо националистичка магла“, рече Филипче.
Со оваа порака, лидерот на СДСМ се обиде да ја постави партијата во рамка што не е само изборна или организациска, туку вредносна. Во говорот тој ја претстави социјалдемократијата како политичка идеја што почнува од обичниот човек, трудот, еднаквата шанса и заштитата на послабите.
„Социјалдемократијата е длабоко човечка идеја. Таа почнува од едно едноставно, но големо убедување: дека државата не постои за силните да станат уште посилни, туку за послабите да не останат сами“, порача Филипче.
Во истиот дел, тој нагласи дека социјалдемократијата не се мери преку политички говори, туку преку реалниот квалитет на живот на граѓаните. Таа порака беше пренесена и во партиските и медиумските извештаи од конгресот, каде беше нагласено дека Филипче зборувал за правда, солидарност, плати, здравство, образование, пензионери и млади.
„Вистинската социјалдемократија не ја мери државата по висината на говорницата, туку по висината на платата, по правото на лекување, по квалитетот на училиштето, по достоинството на пензионерот, по сигурноста на работникот, по шансата на младиот човек да остане дома не од инает, туку од надеж“, рече Филипче.
Европскиот пат беше втората голема линија во неговото обраќање. Филипче го поврза конгресот со Самитот ЕУ – Западен Балкан во Тиват од 5 јуни, оценувајќи дека проширувањето повторно добива политички моментум и дека регионот е дел од иднината на Европската Унија. Во тој контекст, тој повтори дека уставните измени остануваат клучниот услов за формално отворање на следната фаза од преговорите.
„Уште еднаш слушнавме дека за Македонија усвојувањето на уставните измени останува единствениот услов за формално отворање на следната фаза од преговорите“, рече Филипче.
Филипче го претстави 32. конгрес како „прв конгрес на новата одговорност“, инсистирајќи дека партијата мора да ги признае грешките и да ја обнови довербата без самопофалби и без патетика. Таа формулација се надоврзува на објавите дека конгресот се одржува под мотото „Твоја држава – твоја шанса“ и дека СДСМ сака да го постави како морален и програмски завет за следниот период.
„Ова е 32-от Програмски конгрес на СДСМ. Но, во суштина, денес пред нас стои првиот конгрес на новата одговорност. Зашто има моменти во историјата на една партија кога не се менува само програмата, туку се преиспитува основата“, порача Филипче.
Во вториот дел од обраќањето, Филипче ја насочи критиката кон актуелната власт. Тој ја опиша реалноста на граѓаните како состојба на високи цени, ниски плати и несигурност, тврдејќи дека економските показатели не се партиска пропаганда, туку слика на секојдневието.
„Луѓето не живеат од изјави и односи со јавност. Живеат во услови на високи цени, ниски плати и никаква сигурност“, рече Филипче.
Тој посочи дека во април трошоците на живот пораснале за 5,7 проценти во споредба со истиот месец лани, а бројот на вработени во индустријата бил намален за 2,3 проценти на годишно ниво. Со тоа, Филипче се обиде да ја постави критиката кон власта не само како политичка оценка, туку како аргумент врзан за животниот стандард и економската сигурност.
„Бројките не се партиска пропаганда. Во април оваа година, трошоците на живот пораснаа за 5,7 проценти во споредба со истиот месец лани. Во индустријата, бројот на вработени во април е намален за 2,3 проценти на годишно ниво“, рече Филипче.
Критиката потоа ја прошири кон правосудството, корупцијата и медиумите. Според него, во правосудството „нема напредок“, туку обид за целосна контрола, додека обвинителството, како што рече, се користи за реваншизам и напади врз опозицијата.
„Не само што не постои борба против корупцијата, туку додека корупцијата цвета, власта го користи обвинителството за реваншизам и напади на опозицијата“, рече Филипче.
Во делот за медиумите, тој оцени дека состојбата е загрижувачка, дека слободата на печатот опаѓа и дека се зголемува контролата од партиите на власт. Неговата порака беше дека институционалниот застој, медиумската контрола и економската скапотија создаваат поширока слика на назадување.
„Демократијата замира во оваа наша земја“, порача Филипче.
Тој ја опиша актуелната власт како власт што, според него, произведува несигурност додека зборува за стабилност, и која се потпира на односи со јавноста наместо на резултати. Овој дел од говорот беше пренесен и во повеќе медиумски извештаи, со акцент на пораката дека во земјата има „скапотија за граѓаните и празен ПР од власта“.
„Тоа е вистинската слика на владеењето денес. Скапотија за граѓаните, самоувереност на власта, празен ПиАр, застој во институциите, контрола на медиумите и конфузија во стратешките прашања“, рече Филипче.
Посебен дел од критиката беше насочен кон националистичката реторика. Филипче оцени дека е опасно кога политичката слабост се прикрива со национализам и кога секоја критика се претставува како предавство.
„Најлесно е неуспехот да се покрие со врева. Најлесно е тешката реалност да се оттурне со наметнато чувство дека секоја критика е предавство, дека секој разумен предлог е слабост, дека секој повик за храбра одлука е понижување“, рече Филипче.
Во завршницата на овој политички блок, тој ја постави една од најдиректните пораки од говорот.
„Држава не се води со инает. Држава се води со визија. Држава не се брани со изговори. Држава се брани со резултати“, порача Филипче.
Во третиот дел, Филипче ги формулираше задачите што, според него, СДСМ треба да ги преземе по конгресот. Тој рече дека партијата од овој ден мора да изврши „силен, континуиран и одговорен притисок“ врз власта во три насоки.
Првата насока е европскиот процес. Филипче побара јасен државен план за отворање на кластерите и поглавјата во преговорите со ЕУ, со рокови, политичка одговорност и јавен отчет. Според него, граѓаните мора да знаат кој е следниот чекор и кој ќе одговара ако земјата повторно остане во чекалната.
„Доста беа збунувачки изјави и маркетинг фотографии. Народот има право да знае што е планот, кој е следниот чекор и кој ќе одговара ако Македонија повторно остане во чекалната“, рече Филипче.
Втората насока е економска и институционална алтернатива. Филипче побара СДСМ да понуди програма заснована на заштита на трудот, раст на платите, поефикасна борба против скапотијата, праведно оданочување, антикорупциски механизми, департизација на институциите и нов социјален договор за младите.
„Не смееме да ја препуштиме темата за иднината само на геополитиката. Иднината мора да се преточи во семеен буџет, во пониски сметки за струја, во безбедно работно место, во достапен стан, во преглед на лекар без врски и понижување“, порача Филипче.
Со оваа порака тој се обиде да ја поврзе европската перспектива со секојдневниот живот, односно да ја извади од рамката на дипломатски декларации и да ја постави како прашање на плати, сметки, домување, здравство и институционална еднаквост.
Третата насока е мобилизација на пошироката прогресивна јавност. Филипче рече дека СДСМ не треба да се обраќа само до своето членство, туку и до синдикатите, граѓанскиот сектор, професионалците, младите, жените и стопанствениците што бараат јасни правила, а не партиска милост.
„Европската и социјалдемократската борба денес не е партиска удобност. Таа е линија на одбрана на државата од лизгање кон заробен систем на национализам, клиентелизам и контролирана правда“, рече Филипче.
Во таа рамка тој ја постави и „Скопската иницијатива“, која ја претстави како порака дека Балканот може да биде простор на прогресивна соработка, а не само регион на стравови, поделби и националистички конфликти.
„Скопската иницијатива не е спореден настан. Таа е порака дека Балканот не мора да биде заедница на стравови, туку може да биде простор на прогресивна соработка“, рече Филипче.
Според него, СДСМ со тоа добива поширока историска задача – да покаже дека во регионот сè уште има политичка сила што верува во демократија, солидарност, човечко достоинство и европски пат.
„СДСМ добива поширока историска задача: да покаже дека на Балканот сè уште има сила што верува во демократија, во солидарност, во човечко достоинство и во европскиот пат“, порача Филипче.
Од сите делови на обраќањето се издвојува јасна политичка структура. Прво, Филипче се обиде да ја врати СДСМ кон идеолошка дефиниција на социјалдемократијата, во која трудот, правдата, солидарноста и јавните услуги се централни теми. Второ, ја постави власта како одговорна за скапотија, институционален застој, контрола на правосудството и медиумски притисок. Трето, најави дека СДСМ треба да излезе од позиција на реактивна опозиција и да гради фронт околу европскиот процес, социјалната политика и прогресивната мобилизација.
Конгресот така беше претставен не само како програмска процедура, туку како обид за политичко ресетирање. Филипче не зборуваше само за нова платформа, туку за нова одговорност. Главната порака беше дека СДСМ треба повторно да стане партија што ја поврзува европската иднина со домашната правда, економската сигурност и институциите што не зависат од партиска контрола.
