Skip to content
Длабоко под мразот на Источен Антарктик, научниците открија древен пејзаж кој останал речиси недопрен милиони години. Станува збор за скриен релјеф од долини, висорамнини и планински гребени, обликуван од реки во време кога Антарктикот изгледал сосема поинаку од ледената пустина што ја познаваме денес.
Откритието се опишува како „временска капсула“ затоа што под дебелата ледена покривка се зачувал свет што постоел пред формирањето на современиот антарктички мраз. Наместо бескрајни ледени пространства, големи делови од континентот некогаш имале реки, мочуришта и шумски екосистеми.
Истражувачите, предводени од професорот Стјуарт Џејмисон од Универзитетот во Дарам, користеле сателитски мерења и радарска технологија што може да продре низ дебели слоеви мраз. Така успеале да го мапираат релјефот што лежи повеќе од 1,6 километри под површината на мразот.
Според научниците, овој пејзаж бил формиран во периодот меѓу 80 и 34 милиони години, пред Антарктикот да биде целосно покриен со ледена покривка. Во тоа време континентот бил дел од потопол свет, со различна клима, поинакви екосистеми и многу поактивен речен систем.
Во претходни истражувања на наслаги долж антарктичкиот брег биле пронајдени траги од растенија и полен, што укажува дека делови од денешниот замрзнат континент некогаш имале услови поврзани со умерена, па дури и потопла клима.
Клучниот пресврт се случил пред околу 34 милиони години, кога Земјата влегла во период на значително заладување. Тогаш почнало формирањето на големата ледена покривка на Антарктикот, која постепено го прекрила континентот и го „заклучила“ древниот пејзаж под мразот.
Она што ги изненадува научниците е фактот дека релјефот останал толку добро зачуван. Вообичаено, мразот што се движи со текот на времето ја еродира подлогата под себе. Но, во овој дел од Источен Антарктик мразот бил доволно студен и стабилен за да не го избрише стариот пејзаж.
Затоа откритието е важно не само како приказна за далечното минато, туку и како научен доказ за стабилноста на делови од Источноантарктичката ледена покривка. Ако мразот со милиони години не го уништил релјефот под себе, тоа значи дека во одредени области бил многу помалку подвижен отколку што се претпоставуваше.
Ова има големо значење за климатските модели. Источен Антарктик содржи огромни резерви на мраз, а неговата стабилност е клучна за процените за идниот пораст на нивото на морињата. Разбирањето како оваа ледена покривка реагирала на климатски промени во минатото може да помогне во предвидувањето како ќе реагира во иднина.
Научниците веќе посочуваат дека следниот чекор би бил дупчење низ мразот и земање примероци од карпи, почва и седименти. Таквите примероци би можеле да откријат какви растенија, микроорганизми и климатски услови постоеле на тоа место пред континентот да замрзне.
Откритието уште еднаш покажува дека Антарктикот не е само бела празнина на картата, туку континент со длабока геолошка меморија. Под неговиот мраз се кријат пејзажи што можат да раскажат како Земјата изгледала пред десетици милиони години и како климатските промени ја менувале планетата низ времето.
