Исчезнува население колку цел македонски град: Македонија има 95.813 жители помалку

Македонија на крајот од 2025 година имала 1.819.074 жители, што е за 95.813 лица помалку отколку во 2015 година. Во истата деценија, уделот на населението на возраст од 65 и повеќе години пораснал од 12,8 на 17,8 отсто, додека бројот на живородени деца се намалил за повеќе од 7.200. Ова се дел од најсилните показатели во публикацијата „Северна Македонија во бројки, 2026“, која Државниот завод за статистика ја објави на 30 јуни.

Податоците не прикажуваат само земја со помалку жители. Тие покажуваат промена на целата старосна, образовна и економска структура: помалку деца влегуваат во училиштата, помал е бројот на активни лица на пазарот на трудот, а економската активност останува силно концентрирана во неколку региони.

За една деценија исчезна население колку еден поголем македонски град

Проценетото население се намалило од 1.914.887 жители во 2015 на 1.819.074 на крајот од 2025 година. Падот изнесува пет отсто. Само во споредба со 2020 година, земјата има 49.131 жител помалку.

Паралелно со намалувањето на вкупниот број жители, населението старее. Во 2015 година, лицата на возраст од 65 и повеќе години сочинувале 12,8 отсто од населението. Во 2025 година нивниот удел достигнал 17,8 отсто. За десет години, учеството на постарото население е зголемено за пет процентни поени.

Стареењето не е рамномерно распоредено. Најновата регионална статистика покажува дека најголем удел на постаро население имаат Пелагонискиот и Источниот Регион, додека најмладата структура ја имаат Полошкиот и Скопскиот Регион. Во седум од осумте статистички региони бројот на умрени е поголем од бројот на родени.

За 31 отсто помалку новородени деца

Во 2015 година во Македонија биле родени 23.075 деца. Во 2025 година бројот на живородени се намалил на 15.850. Тоа се 7.225 деца помалку, односно пад од 31,3 отсто за една деценија.

Истовремено, во 2025 година починале 20.287 лица. Разликата меѓу родените и починатите создава негативен природен прираст од 4.437 лица. Негативниот природен прираст трае континуирано од 2019 година, а најголем пад во последната деценија бил забележан во периодот на пандемијата.

Публикацијата наведува и 879 отселени и 1.045 доселени македонски државјани во 2025 година. Сепак, табелата не содржи податоци за земјите во кои се иселуваат граѓаните, ниту целосна проценка на македонската дијаспора. Оттука, од ова издание не може прецизно да се извлече каде најмногу се иселуваат македонските граѓани.

Демографскиот пад веќе се гледа во училниците

Во учебната 2025/2026 година во основното образование биле запишани 174.915 ученици. Во 2015/2016 година имало 187.019, што значи дека за една деценија бројот се намалил за 12.104 ученици или за 6,5 отсто.

Падот е уште поголем во средното образование. Бројот на средношколци се намалил од 80.827 на 67.960, односно за 12.867 ученици или 15,9 отсто.

На универзитетите во 2025/2026 година биле запишани 55.036 студенти, наспроти 59.865 пред десет години. Намалувањето изнесува осум отсто. Истовремено, бројот на основни училишта е намален од 1.043 на 969, додека бројот на наставници во основното образование се зголемил од 17.954 на 19.733.

Овие податоци значат дека образовниот систем располага со повеќе наставници за помал број ученици, но и со мрежа на училишта што постепено се намалува. Притисокот е особено видлив во помалите населени места и регионите со постаро население и негативен природен прираст.

Работната сила се намалила за речиси 43.000 лица

Во 2025 година Македонија имала 796.399 активни лица на пазарот на трудот. Во 2020 година нивниот број изнесувал 839.333. За пет години работната сила се намалила за 42.934 лица или за нешто повеќе од пет отсто.

Во истиот период бројот на вработени речиси не се променил. Во 2020 година имало 703.733 вработени, а во 2025 година 704.617, што е зголемување од само 884 лица.

Бројот на невработени се намалил од 135.600 на 91.782, а стапката на невработеност паднала од 16,2 на 11,5 отсто. Но стапката на активност истовремено се намалила од 56,7 на 52,5 отсто, додека стапката на вработеност се спуштила од 47,5 на 46,4 отсто.

Тоа значи дека падот на невработеноста не произлегува само од отворање нови работни места. Дел од намалувањето е поврзано и со помалата работна сила, стареењето на населението и преминувањето на дел од граѓаните во економска неактивност.

Разликите меѓу мажите и жените остануваат големи. Во 2025 година стапката на активност кај мажите била 62 отсто, а кај жените 43,3 отсто. Стапката на вработеност изнесувала 54,4 отсто кај мажите и 38,7 отсто кај жените.

Половина од потрошувачката оди за храна

Просечното домаќинство во 2025 година трошело 50,5 отсто од вкупната потрошувачка за храна и безалкохолни пијалаци. За храна, облека, домување и покуќнина заедно биле наменети 66,9 отсто од семејната потрошувачка.

Редовната и повремената работа обезбедувале 68,9 отсто од приходите на домаќинствата, додека пензиите учествувале со 23,7 отсто. Приходите од странство сочинувале 1,1 отсто, а социјалните бенефиции 0,7 отсто од вкупните приходи.

Големото учество на храната и основните потреби остава помал простор за образование, култура, рекреација и други трошоци што го определуваат квалитетот на животот. За образование домаќинствата издвојувале само 0,2 отсто, а за рекреација и култура 1,3 отсто.

Повеќе лекари по жител, но 641 болничка постела помалку

Во здравството во 2024 година работеле 6.164 лекари, или 3,4 лекари на 1.000 жители. Во 2015 година имало 5.975 лекари, или 3,1 на 1.000 жители.

Бројот на болнички постели, сепак, се намалил од 9.084 во 2015 на 8.443 во 2024 година. Здравствениот систем за девет години останал без 641 болничка постела. Бројот на постели на 1.000 жители се намалил од 4,7 на 4,6.

Болестите на циркулаторниот систем биле причина за 34 отсто од смртните случаи во 2025 година, додека неоплазмите учествувале со 19,6 отсто.

Скопје создава речиси половина од македонскиот БДП

Публикацијата „Северна Македонија во бројки, 2026“ не содржи детална споредба на економските показатели по региони. Регионалната слика ја дава најновото издание „Регионите во Северна Македонија, 2025“, со податоци за БДП од 2023 и за пазарот на трудот од 2024 година.

Скопскиот Регион создавал 45,9 отсто од вкупниот БДП на државата, додека Североисточниот Регион учествувал со само 4,5 отсто. БДП по жител во Скопскиот Регион изнесувал 682.511 денари, а во Североисточниот 266.323 денари.

Во однос на националниот просек, индексот на БДП по жител во Скопскиот Регион изнесувал 138,2, додека во Североисточниот бил само 53,9. Номиналната разлика меѓу двата региона се зголемила од околу 301.000 денари по жител во 2021 на повеќе од 416.000 денари во 2023 година.

Големи разлики има и на пазарот на трудот. Во 2024 година Југоисточниот Регион имал стапка на вработеност од 54,9 отсто и невработеност од 5,1 отсто. Во Североисточниот Регион вработеноста изнесувала 36,2 отсто, а невработеноста 24 отсто.

Податоците не потврдуваат дека секоја регионална разлика расте со исто темпо. Но покажуваат дека економската активност, работните места и доходот остануваат концентрирани, додека демографскиот пад, стареењето и празнењето најсилно ги погодуваат регионите надвор од главниот економски центар.