Skip to content
Премиерот Христијан Мицкоски повторно ја отфрли можноста уставните измени да бидат донесени во формата што сега се бара од Македонија, но истовремено остави простор за разговори за поинакво решение што би го одблокирало европскиот пат.
Во интервју за поткастот „Риштази“, Мицкоски порача дека уставни измени „по бугарски терк и со булинг“ нема да има, но додаде дека Владата ќе разговара онолку долго колку што е потребно за да се најде „одржливо решение“ што ќе ја однесе земјата до членство во Европската Унија.
Токму вториот дел од изјавата претставува внимателно подотворена врата. Мицкоски веќе не ја сведува позицијата само на категорично одбивање на уставните измени, туку прави разлика меѓу нивната сегашна форма и можноста за алтернативен договор. Тоа не значи дека Владата ги прифатила измените, туку дека премиерот признава оти решението најверојатно сепак ќе мора да вклучува некаков уставен и политички компромис.
Официјалните заклучоци на Советот на ЕУ од јули 2022 година се прецизни: следната меѓувладина конференција, со која практично би започнало отворањето на преговарачките поглавја, треба да се одржи откако Македонија ќе ги донесе уставните измени за внесување на Бугарите и другите заедници во Уставот. За тоа, според документот, не е потребна дополнителна политичка одлука на Унијата.
Тоа значи дека Брисел во моментов не нуди официјален паралелен пат со кој уставните измени би можеле целосно да се избегнат. Преговарачката рамка, која Македонија ја прифати во 2022 година, останува основата врз која се води процесот, а сите следни чекори зависат од согласноста на земјите членки.
Позицијата на ВМРО-ДПМНЕ досега беше дека уставните измени би биле можни само со конкретни гаранции дека внесувањето на Бугарите ќе биде последното билатерално барање и дека по нив нема да следуваат нови блокади. Партиски претставници во јуни повторија дека нема промена на тој став и дека е потребен јасен и видлив патоказ за напредување кон ЕУ.
Оттука, новата изјава на Мицкоски повеќе претставува промена во политичкиот речник отколку формално отстапување од досегашната позиција. Наместо да зборува само за уставни измени со одложено дејство или за гаранции од ЕУ, тој сега употребува поширока формулација – „одржливо решение“.
Таквата формулација му овозможува да не го прифати актуелниот модел, но и да не ја затвори можноста за договор доколку се појави нов предлог од Брисел, Софија или влијателни членки на ЕУ. Во таа смисла, вратата е подотворена, но условите за нејзино целосно отворање остануваат нејасни.
Клучното прашање е што Мицкоски подразбира под одржливо решение. Тоа може да значи уставни измени со одложена примена, политички гаранции од Европскиот совет, посебен механизам за спречување идни билатерални блокади или комбинација од повеќе услови. Ниту една од овие можности засега не е дел од официјално изменета европска рамка.
Во политичка смисла, премиерот се обидува да балансира меѓу две позиции. Од една страна, мора да го задржи ветувањето дека нема да прифати измени под притисок и без гаранции. Од друга, Владата не може неограничено да ја одложува одлуката без ризик Македонија да остане зад другите земји кандидати во процесот на проширување.
Затоа изјавата не е најава дека потребното двотретинско мнозинство наскоро ќе се бара во Собранието. Таа е сигнал дека Мицкоски не ја исклучува уставната интервенција како краен резултат, доколку претходно успее да обезбеди политички услови што ќе може да ги претстави како различни од договорот што го наследи.
Разликата е важна: премиерот не рече дека уставни измени нема да има под никакви околности. Тој рече дека нема да ги има „во оваа форма“. Со тоа ја задржа црвената линија кон сегашното барање, но остави можност истата тема да се врати преку нова формула, ново толкување или дополнителни гаранции.
