Зошто Иран не брза да се врати на преговарачката маса?

Иран не брза да се врати на преговарачката маса со САД, иако Вашингтон тврди дека дипломатските контакти продолжуваат и предупредува дека воените напади би можеле да бидат обновени. Техеран јавно соопшти дека не побарал продолжување на формалните разговори, додека контактите главно се водат преку посредници, пред сè преку Оман.

Причината е што иранските власти сметаат дека во моментов располагаат со доволно преговарачки адути за да не прифатат договор под американски услови. Најсилниот меѓу нив е Ормускиот Теснец, еден од најважните светски коридори за транспорт на нафта и течен природен гас.

Иран бара да има поголемо влијание врз идниот режим на пловидба, додека САД и земјите од Заливот инсистираат на слободен и безбеден премин. Оман посредува во разговорите за долгорочно решение, но засега нема согласност околу контролата, надоместоците и безбедносните правила во теснецот.

Вториот спор е иранската нуклеарна програма. Вашингтон бара силни ограничувања и гаранции дека Техеран нема да развие нуклеарно оружје, додека Иран инсистира на правото на мирнодопско збогатување ураниум и бара укинување на санкциите. Меѓународната агенција за атомска енергија предупредува дека поради прекинатите теренски проверки нема целосна слика за иранските нуклеарни залихи и капацитети.

Техеран има и длабока недоверба кон преговори што се водат паралелно со воени закани. Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека дипломатскиот процес нема да добие многу време и најави „силна воена акција“ доколку разговорите не дадат брз резултат. За иранските власти, враќањето на масата под таков притисок би можело дома да изгледа како капитулација.

Иран веќе живее под тешки меѓународни санкции, поради што дополнителниот економски притисок не мора веднаш да го натера на отстапки. Наместо брз договор, Техеран може да смета дека продолжувањето на неизвесноста ги зголемува цените на енергијата, го засилува притисокот врз регионалните сојузници на САД и му овозможува да бара подобри услови.

Тоа не значи дека Иран ја затворил вратата за дипломатијата. Разговорите преку посредници продолжуваат, но разликата меѓу контакт и формално преговарање останува голема. Техеран во моментов сигнализира дека сака договор, но не по секоја цена и не според роковите што ги поставува Вашингтон.