Skip to content
Американскиот сенатор Берни Сандерс повторно поднесе предлог-закон со кој стандардната работна недела во САД би се намалила од 40 на 32 часа, без намалување на платите и бенефициите на вработените. Предлогот го поднесе заедно со демократскиот конгресмен Марк Такано.
Законот предвидува постепено скратување на работната недела во период од четири години. Прагот по кој работникот има право на прекувремена исплата најпрво би се намалил од 40 на 38 часа, потоа на 36 и 34, а на крај на 32 часа неделно.
Работодавачите не би смееле поради скратувањето на работното време да ги намалат редовните плати или бенефициите.
Предлогот предвидува и дополнителни правила за прекувремената работа – најмалку 50 проценти повисока исплата за работа подолга од осум часа дневно и двојна дневница за работа подолга од 12 часа.
Сандерс го поврзува предлогот со брзиот развој на вештачката интелигенција, роботиката и автоматизацијата.
Според него, доколку новите технологии значително ја зголемат продуктивноста, дел од користа треба да стигне и до работниците преку пократко работно време, а не само преку поголеми профити на компаниите.
„Во време кога вештачката интелигенција и роботиката радикално ќе ја трансформираат нашата економија, неопходно е финансиските придобивки од новата технологија да им користат и на работничките семејства“, рече Сандерс при повторното претставување на законот на 8 септември.
Такано, пак, потсети дека американскиот стандард од 40 часа неделно практично не е менуван речиси девет децении, иако технологијата и продуктивноста значително се промениле.
Американскиот Закон за праведни работни стандарди во 1938 година првично воспоставил 44-часовна работна недела, а две години подоцна федералниот праг за прекувремена работа бил намален на 40 часа. Тој стандард останува во сила и денес.
Предлогот на Сандерс не значи дека секој Американец автоматски би работел само од понеделник до четврток. Законот го намалува федералниот праг за стандардна работна недела на 32 часа, а конкретниот распоред би зависел од работодавачот, колективните договори и природата на работното место.
Иницијативата има силна поддршка од повеќе големи американски синдикати, меѓу кои AFL-CIO, United Auto Workers, SEIU и здруженијата на медицински сестри, авиокомпаниски работници и работници во трговијата.
Поддржувачите се повикуваат и на експериментите со четиридневна работна недела во повеќе земји.
Големо меѓународно истражување објавено во 2025 година, кое опфатило компании во шест земји, покажало намалување на исцрпеноста, подобро ментално и физичко здравје и поголемо задоволство од работата кај вработените кои работеле пократко без намалување на платата.
Но предлогот има и силни противници.
Дел од деловните организации и конзервативните економски групи предупредуваат дека задолжителната исплата на прекувремена работа по 32 часа може значително да ги зголеми трошоците во индустрии во кои физичкото присуство на работниците е неопходно, како здравството, производството, транспортот, угостителството и малопродажбата.
Претседателот на конзервативната организација Club for Growth, Дејвид Мекинтош, оцени дека предлогот може да доведе до повисоки трошоци за компаниите, намалување на работни места и раст на цените. Тоа е став на организацијата, а не утврден ефект од предлог-законот.
Слични забелешки беа изнесувани и кога Сандерс ја претстави претходната верзија на законот во 2024 година. Противниците тогаш предупредуваа дека моделот што функционира во дел од канцелариските и технолошките компании не мора да биде лесно применлив во сите сектори.
Сандерс и Такано, пак, тврдат дека токму растот на продуктивноста треба да овозможи постепено скратување на работното време без пад на животниот стандард.
Предлогот сега треба да помине низ законодавната постапка во Конгресот. Тој е повторно поднесен по претходниот обид од 2024 година, кога не беше усвоен.
Дебатата за 32-часовната работна недела добива дополнителна тежина со ширењето на вештачката интелигенција. Главното прашање сè повеќе не е само дали технологијата ќе ја зголеми продуктивноста, туку и дали дел од таа добивка ќе се претвори во пократко работно време за вработените.
