Фицо: Нема да војуваме поради некаков Член 5 на НАТО

Словачкиот премиер Роберт Фицо изјави дека Словачка нема да влегува во вооружен конфликт поради одредбите за колективна одбрана на Алијансата, отворено доведувајќи ја во прашање суштината на Северноатлантскиот договор. Говорејќи пред јавноста во градот Прешов непосредно пред најавената посета на Украина, Фицо оцени дека воените дејствија се целосно излезени од контрола и дека опасноста од сеопфатна војна на европско тло никогаш не била повисока.

Ваквите пораки директно го засегаат функционирањето на НАТО и отвораат прашања за безбедносните гаранции на сите земји членки, вклучително и на оние од нашиот регион. Кога една влада јавно ќе ја релативизира фундаменталната обврска за заемна помош, тоа создава пукнатини во европската безбедносна архитектура и директно влијае врз геополитичката стабилност.

Што всушност предвидува Членот 5?

Членот 5 од Вашингтонскиот договор претставува темел на колективната безбедност и предвидува дека оружен напад врз една или повеќе членки на НАТО ќе се смета за напад врз сите. Ова правило ги обврзува сојузниците да преземат дејствија што ќе ги сметаат за неопходни за да се врати мирот, што подразбира и употреба на вооружена сила.

Иако Словачка е формална членка на Алијансата уште од 2004 година, Фицо јавно нагласи дека неговата лична должност како премиер е да ги заштити словачките граѓани од какво било воено учество. Тој подвлече дека партнерствата се важни, но нема да дозволи државата да стане дел од фронтот поради правните клаузули на сојузот.

„Да, ние сме во НАТО, го цениме тоа, а соработката и обврските ни се важни. Сепак, како шеф на владата ќе направам сè што можам за да спречам Словачка да биде вовлечена во оружен конфликт поради некаков Член 5“, рече Фицо.

Словачкиот премиер веќе подолго време важи за еден од најгласните противници на испраќањето воена помош за Украина во рамките на Европската Унија. Тој постојано се залага за итен прекин на огнот и преговори со Москва, а воедно е и еден од ретките европски лидери што одржува директни контакти со руското раководство.

Ваквиот став создава дополнителни дипломатски триења во Брисел и на релацијата меѓу источните сојузници на НАТО. Додека балтичките земји и Полска бараат дополнително јакнење на источното крило и зголемување на воените буџети, Братислава испраќа сигнал за оградување од заедничките воени ангажмани, што го продлабочува јазот во европската надворешна политика.