Skip to content
Премиерот Христијан Мицкоски ја поврзува идната изградба на дата-центри во Македонија со новите гасни интерконектори и со изградба на гасни електрани кои би ја обезбедувале струјата потребна за нивна работа. Истовремено тврди дека центрите за кои Владата разговара би користеле технологии за ладење со значително помала потрошувачка на вода.
Во интервју за МИА од Вашингтон, Мицкоски рече дека Македонија во моментов троши околу половина милијарда кубни метри природен гас годишно, а со новата инфраструктура капацитетот за снабдување би можел значително да се зголеми. Планот е земјата да биде поврзана со Грција на југ и со Србија на север, со двонасочни интерконектори. Според неговата сегашна проценка, двата правци би требало да бидат функционални до крајот на 2028 година.
Токму дополнителниот гас, според премиерот, треба да отвори простор за нови електрани кои би произведувале струја и за идните дата-центри.
„Тоа е еден сериозен план за развој на државата и каде би требала да се движи Македонија во иднина“, рече Мицкоски, поврзувајќи ги енергетската инфраструктура, дата-центрите и развојот на вештачката интелигенција.
Владата и претходно најавуваше нови гасни производствени капацитети во Скопје и во други делови од земјата, како дел од пошироката стратегија Македонија да ја намали зависноста од увоз на електрична енергија.
Мицкоски потврди дека се разговара со компанијата Rumble на Крис Павловски, но рече дека во тек се разговори и со уште пет компании заинтересирани за вакви инвестиции. Засега јавно не се објавени нивните имиња, потенцијалните локации, инсталираната моќност на центрите, вредноста на инвестициите или количината електрична енергија што би ја трошеле.
Прашањето за водата е едно од најчесто поставуваните околу ваквите проекти. Мицкоски тврди дека идните центри не мора да зависат од класично водено ладење и спомена воздушно и „фреонско“ ладење. На прашањето дали Владата може да гарантира затворени системи со мала потрошувачка на вода, тој одговори потврдно.
Технички, дата-центрите навистина можат да користат различни системи. Американското Министерство за енергетика наведува дека системите со воздушно ладени чилери и директна експанзија со разладно средство можат практично да ја избегнат потрошувачката на вода што ја имаат класичните испарувачки кули. Но постои компромис – воздушното ладење во одредени услови троши повеќе електрична енергија од системите со вода.
И терминот „фреонско ладење“ бара прецизирање. Во практика станува збор за системи што користат разладни средства, а не нужно за старите видови „фреон“. Европската Унија веќе воведе построги правила и постепени ограничувања за флуорираните разладни гасови со висок потенцијал за глобално затоплување, што значи дека евентуалните нови центри би морале да се проектираат со современи разладни технологии доколку треба да ги следат европските стандарди.
Енергетската страна на проектот е уште поголем предизвик. Меѓународната агенција за енергија проценува дека глобалната потрошувачка на струја од дата-центрите може приближно да се удвои до 2030 година, додека центрите насочени кон ВИ растат уште побрзо. Во современите дата-центри серверите се најголемиот потрошувач, но ладењето може да земе од околу 7 проценти во високо ефикасни големи центри до повеќе од 30 проценти кај помалку ефикасни системи.
Природниот гас е една од технологиите што глобално се користат за покривање на растечката побарувачка, но не е единствената. IEA очекува речиси половина од дополнителната електрична енергија потребна за дата-центрите до 2035 година да доаѓа од обновливи извори, додека значителен удел ќе имаат и гасот и нуклеарната енергија.
Затоа планот што го опиша Мицкоски засега е повеќе енергетско-инвестициска рамка отколку готов проект. Владата ја гледа комбинацијата гасна инфраструктура – производство на струја – дата-центри – вештачка интелигенција како еден од идните развојни правци на земјата, но за целосна проценка ќе бидат потребни конкретни податоци за инвеститорите, локациите, потрошувачката на струја и вода, типот на ладење и влијанието врз електроенергетскиот систем.
