Skip to content
Американскиот претседател Доналд Трамп потпиша закон со кој САД воведуваат нов бран санкции против руската енергетика, одбранбената индустрија, банки и мрежата танкери што Москва ја користи за заобиколување на ограничувањата. Но најсилната алатка во законот е насочена надвор од Русија – Вашингтон добива можност со царини до 100 проценти да ги погоди најголемите купувачи на руска нафта и гас.
Законот, потпишан на 18 септември, го носи името „Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026“, во чест на републиканскиот сенатор Линдзи Греам, кој почина во јули и повеќе од една година работеше на пакетот со демократскиот сенатор Ричард Блументал.
Целта е да се пресечат дел од приходите со кои Москва ја финансира војната во Украина. Новите мерки ги опфаќаат руски функционери, финансиски институции, енергетскиот и одбранбениот сектор, како и таканаречената „флота во сенка“ – постари танкери, често со променети знамиња и сопственички структури, преку кои продолжува извозот на руска нафта и покрај западните санкции.
Но законот оди чекор подалеку од класичните санкции.
Американскиот претседател добива овластување да воведе дополнителни царини до 100 проценти на стоки од земјите кои се меѓу најголемите купувачи на руска нафта или природен гас, како и од држави кои значително помагаат во заобиколувањето на санкциите. Меѓу земјите кои потенцијално се најизложени на оваа мерка се Кина и Индија, двата најголеми пазари за руска енергија.
Тоа, сепак, не значи дека царините од 100 проценти автоматски стапиле во сила со потписот на Трамп.
Законот му дава на претседателот широк простор да утврди кон кои земји и во кој обем ќе ги примени новите трговски мерки. Предвидени се и исклучоци, меѓу другото за земји со ограничен удел во увозот на руски гас кои преземаат значителни чекори за намалување на зависноста од него.
Токму оваа одредба беше и најспорниот дел од законот во Вашингтон. Дел од демократите поддржуваа построги санкции кон Москва, но се спротивставија на толку широки овластувања на претседателот самостојно да определува царини, предупредувајќи дека тие може да погодат и американски партнери или да предизвикаат нови трговски спорови.
И покрај поделбите, пакетот доби голема поддршка во Конгресот. Сенатот го усвои со 86 гласа „за“ и 11 „против“, а Претставничкиот дом со 262 спрема 159.
Законот доаѓа во момент кога Вашингтон повторно се обидува економски да го зголеми притисокот врз Москва, по повеќе од четири години војна и без траен договор за прекин на борбите.
Украина долго бараше ваков механизам, со аргумент дека руската способност да ја продолжува војната во голема мера зависи од приходите од продажбата на нафта и гас. Киев го поздрави усвојувањето на законот, додека неговите поддржувачи во американскиот Конгрес тврдат дека вторичните мерки против купувачите можат да бидат поефикасни од санкционирањето само на руските компании.
Практичниот ефект сега ќе зависи од тоа колку агресивно Белата куќа ќе ги користи новите овластувања.
Ако Вашингтон навистина воведе царини од 100 проценти кон големи купувачи на руска енергија, притисокот повеќе нема да биде ограничен само на Москва. Мерките директно би влегле во трговските односи на САД со економски сили како Кина и Индија и би можеле да влијаат и врз глобалниот пазар на нафта. Reuters наведува дека токму широкиот опсег на царинските овластувања предизвикува загриженост за можни последици и за земји кои не се директна цел на санкциите.
Покрај рускиот дел, законот ги продолжува и постојните американски санкциски механизми кон Иран, но централната цел на новиот пакет останува рускиот енергетски приход и мрежата преку која тој стигнува до Москва.
Со потписот на Трамп, Вашингтон практично отвори нов фронт во економскиот притисок врз Русија – не само против оние што ја продаваат руската нафта, туку и против оние што продолжуваат да ја купуваат.
