Skip to content
Нејзините истражувања на радиоактивноста ја промениле современата физика, но за тоа платила висока цена – го загрозила сопственото здравје.
Марија Кири денес е позната по својата пионерска работа на радиоактивноста, која ѝ донела две Нобелови награди и место меѓу најважните научници во историјата. Но, додека истражувањата на радиоактивните елементи полониум и радиум ѝ обезбедиле трајно место во науката, истите супстанции оставиле долгорочни последици врз нејзиното тело, пишува IFL Science.
Кири била првата жена што добила Нобелова награда и единствената жена наградена во две различни научни области.
Францускиот физичар Анри Бекерел во 1896 година открил дека солите на ураниумот емитуваат зраци кои, слично на рендгенските зраци, можат да минуваат низ предмети. Ова откритие ја поттикнало Кири дополнително да ги истражи неговите сознанија.
Таа и нејзиниот сопруг Пјер Кири започнале истражувања и во 1898 година ги откриле радиумот и полониумот, два нови радиоактивни елемента. За својата работа, сопружниците Кири во 1903 година ја поделиле Нобеловата награда за физика со Бекерел.
Пјер Кири ненадејно починал во 1906 година, а Марија продолжила со истражувањата. Во 1911 година ја добила Нобеловата награда за хемија за издвојувањето на радиумот.
Таа продолжила да ја проучува хемијата на радиоактивните супстанции и нивната примена во медицината. Нејзината работа дала важен придонес за развојот на лекувањето на ракот. Сепак, долгогодишната изложеност на зрачење оставила последици врз нејзиното здравје.
Марија Кири починала на 4 јули 1934 година од апластична анемија, која се поврзува со нејзината работа со зрачење.
И покрај името, апластичната анемија е повеќе од обична анемија. Станува збор за ретка болест на крвта при која коскената срцевина не произведува доволно нови крвни клетки потребни за нормално функционирање на организмот.
Кога Кири починала, била погребана во ковчег обложен со олово. Тоа станало познато дури во 1995 година, кога ковчегот бил отворен при ексхумацијата.
Француските власти тогаш сакале останките на Марија и Пјер Кири да ги пренесат во Пантеонот во Париз, во чест на нивниот придонес за науката и француската историја.
Поради загриженоста за можно преостанато зрачење, службените лица задолжени за ексхумацијата побарале помош од француската агенција за заштита од зрачење, за да ги заштитат работниците на гробиштата.
При приближувањето до гробот биле измерени вообичаени нивоа на зрачење во воздухот. Тие се зголемиле по отворањето на гробницата, но не значително.
На почетокот изгледало дека ковчегот на Марија Кири е направен од дрво. Кога бил отворен, било откриено дека има оловна обвивка дебела 2,5 милиметри.
Подоцнежното испитување покажало дека телото било многу добро зачувано и дека на него имало само ниско ниво на алфа и бета контаминација. Според списанието на Британското здружение за историја на радиологијата, една од можните причини е што Кири во подоцнежните години преземала мерки за да ја ограничи изложеноста на зрачење.
Но, истото не може да се каже и за нејзините предмети. Многу работи што ги користела, вклучувајќи мебел, облека и лабораториски белешки, и денес се радиоактивни.
Нејзините лабораториски белешки се чуваат во кутии обложени со олово во Националната библиотека на Франција во Париз. Посетителите што сакаат да ги разгледаат мора да потпишат изјава за преземање одговорност и да носат заштитна облека поради можната изложеност на радиум-226.
Бидејќи овој изотоп има време на полураспад од околу 1.600 години, овие важни документи уште долго ќе бараат посебни мерки за ракување и чување.
