Skip to content
Образовните асистенти кои секојдневно им помагаат на учениците со попреченост остануваат надвор од предложениот закон за трансформација во редовен работен однос. Иако државата најавува решавање на работниот статус на околу 6.000 лица ангажирани со договори на дело и други привремени договори, основните и средните училишта се изречно исклучени од законското решение. За асистентите, чија работа е неопходна за инклузивното образование, новата трансформација не носи промена на работниот статус.
Предлог-законот за трансформација во редовен работен однос, доставен до Собранието од група пратеници на ВМРО-ДПМНЕ, има цел да го реши долгогодишниот проблем со привремените ангажмани во јавниот сектор.
Во образложението предлагачите признаваат дека голем број лица со години извршуваат континуирани и суштински работни задачи, но остануваат без сигурноста и правата што произлегуваат од редовен работен однос.
Како решение се предлага трансформација на договорите на определено време, договорите на дело, авторските договори и ангажманите преку агенции за привремени вработувања во работен однос на неопределено време.
Но, предложеното решение не се однесува на сите институции.
Училиштата се исклучени, градинките се опфатени
Член 1 од предлог-законот предвидува трансформација во органите на државната власт, јавните претпријатија, фондовите, заводите и установите од областа на здравството, културата, детската и социјалната заштита.
Во истиот член, меѓутоа, изречно се наведува дека законот нема да се применува на лицата ангажирани во општинските и државните основни и средни училишта, ученичките и студентските домови, како и во високообразовните и научните установи.
Тоа значи дека договорно ангажираните лица во јавните детски градинки потенцијално можат да бидат опфатени со трансформацијата, додека лицата ангажирани преку училиштата се исклучени од истиот механизам.
Меѓу нив се и образовните асистенти, кои во образовниот систем се ангажираат преку училиштата со ресурсен центар.
Нивната работа е непосредно поврзана со обезбедувањето еднакви можности за образование на учениците со попреченост. Тие им помагаат на децата да ја следат наставата, да учествуваат во училишните активности и да ги надминуваат пречките со кои се соочуваат во образовниот процес.
За учениците на кои им е потребна ваква поддршка, присуството на образовен асистент не е повремена потреба, туку дел од секојдневното функционирање во училиштето.
Континуирана работа, временски ограничен ангажман
Образовните асистенти работат според посебните прописи од областа на образованието, а нивното ангажирање е поврзано со учебната година.
Иако потребата од нивната работа постои континуирано, дел од ангажманите се засноваат на определено време.
Токму ваквата разлика меѓу континуираната потреба од работникот и временски ограничениот договор е еден од проблемите што предлагачите го наведуваат како причина за донесување на новиот закон.
Во образложението се посочува дека голем дел од договорно ангажираните лица извршуваат задачи што се суштински за функционирањето на институциите, но немаат соодветна заштита на работничките права.
Сепак, со изземањето на училиштата, предложениот механизам за трансформација нема да се применува на образовните асистенти ангажирани преку нив.
Тоа не значи дека за овие лица не постојат други законски можности за вработување на неопределено време, туку дека новиот предлог-закон не предвидува нивно вклучување во најавената општа трансформација.
Што ќе биде со личните асистенти на лицата со попреченост?
Предлог-законот не дава целосен одговор ниту за статусот на личните асистенти, кои обезбедуваат поддршка на лицата со попреченост во секојдневниот живот.
За разлика од образовните асистенти, личната асистенција е услуга од областа на социјалната заштита.
Иако установите од социјалната заштита се меѓу опфатените институции, личните асистенти не се наведени како посебна категорија во предлогот.
Нивната можност за трансформација ќе зависи од тоа кој ги ангажира, дали тој субјект спаѓа во законскиот опфат и дали се исполнети останатите услови.
Затоа не може да се заклучи дека сите лични асистенти се исклучени, но ниту дека сите ќе добијат можност за редовно вработување.
Во предлог-законот не е предвиден посебен механизам за решавање на статусот на асистентите што работат преку даватели на услуги надвор од опфатените институции.
Еднаков третман како цел, различен опфат во законот
Во образложението на предлог-законот, обезбедувањето еднаков третман на работниците е наведено како една од основните цели.
Предлагачите посочуваат дека различниот работен статус на лица што извршуваат исти или слични задачи создава правна несигурност и нееднаквост.
Но, предложеното решение прави разлика меѓу институциите во кои се извршуваат тие задачи.
За дел од јавниот сектор се отвора можност за трансформација, додека за образовните установи таа можност е исклучена.
Во доставеното образложение не е наведена конкретна причина зошто основните и средните училишта се изземени, ниту дали се планира посебно решение за категориите работници што остануваат надвор од законот.
Не е наведено ниту колку образовни или лични асистенти би можеле да бидат засегнати од ваквиот законски опфат.
Проблемот продолжува за оние што остануваат надвор
Најавената трансформација на околу 6.000 договорно ангажирани лица може да претставува значајна промена за дел од работниците во јавниот сектор.
Но, бројката е процена на можниот опфат, а не гарантиран број на вработувања. Предлог-законот предвидува исполнување на повеќе услови, вклучително и обезбедување согласност од Министерството за финансии.
За образовните асистенти, меѓутоа, пречката е поставена уште во првиот член од законот.
Додека државата најавува решавање на деценискиот проблем со несигурните ангажмани, работниците што обезбедуваат секојдневна поддршка на учениците со попреченост остануваат надвор од предложеното решение.
За нив проблемот со временски ограничените ангажмани не завршува со најавата за 6.000 вработувања. Тој продолжува и бара посебно, јасно и трајно законско решение.
