Skip to content
Европската Унија изврши притисок врз Александар Вучиќ да ги повлече воените и полициските сили од Пионерскиот парк во изборната ноќ, за да не презема дејствија што би можеле да доведат до граѓанска војна во Србија. Ова го изјави поранешната белгиска амбасадорка во Белград, Дениз де Хауер, во интервју за „Инсајдер“.
Според неа, ЕУ не била само набљудувач на настаните во Србија во пресрет на изборите на 25 октомври и на денот на изборите. Во тоа време, владејачката партија околу претседателството и Републиканската изборна комисија распоредиле голем број безбедносни сили, што ги зголемило стравувањата од судири.
На прашањето дали смета дека Брисел ќе ги следи настаните во Србија поблиску откако владата ќе ја формира Студентската листа, која со убедлива победа ги доби парламентарните избори, поранешната белгиска амбасадорка рече дека ЕУ го правела тоа дури и пред падот на режимот на Вучиќ.
„Сигурно сте слушнале дека благодарение на Европската Унија, Вучиќ ја повлече војската и полицијата од Пионерскиот парк. Унијата изврши притисок врз него да не започне нешто што може да заврши со граѓанска војна. Ова значи дека ЕУ многу внимателно следи што се случува“, рече Де Хауер.
Таа оцени дека ЕУ е подготвена да му помогне на српскиот народ, бидејќи сега најважно во Србија е да се стават работите на вистинското место, да се одржи функционирањето на економијата и да се одржи стабилна политичка ситуација.
„Сега не е време за одмазда или справување со политичките противници, туку да се работи на реформа на институциите. Европската Унија е тука и е подготвена да помогне“, рече Де Хауер, која беше белгиски амбасадор во Белград од 2006 до 2011 година.
Таа рече дека Србија сега има „голема надеж дека ќе започне подобар период“. Де Хауер им честиташе на учесниците во студентското движење за нивната храброст, а на српскиот народ кој ги поддржа студентите за нивната упорност.
„Ова навистина покажува дека демократијата во Србија е сè уште жива и дека вербата во слободата може да постигне толку многу. Она што се случи е навистина фантастично. Имавте движење без лидер, но со многу добри лидери, би рекла. Ова се многу, многу интелигентни луѓе, приземјени и способни“, рече таа за студентското движење.
ЕУ долго време ја ставаше регионалната стабилност пред проблемите во Србија
Поранешната амбасадорка, исто така, коментираше за оценките дека Европската комисија имала поволен став кон Вучиќ за време на владеењето на Српската напредна партија (СПП). Според неа, Брисел долго време ја ставаше регионалната стабилност пред проблемите во функционирањето на српските институции, но овој пристап „не беше сосема лош“.
„Вистина е дека ЕУ беше многу вклучена во напорите да се обезбеди стабилност на Западен Балкан. Зачувувањето на стабилноста на Западен Балкан исто така значи зачувување на стабилноста на Србија, бидејќи тоа е многу важна земја во регионот. Верувам дека половина од населението и половина од бруто-домашниот производ на Западен Балкан доаѓаат од Србија. Затоа, стабилноста на Западен Балкан е невозможна без стабилноста на Србија“, истакна Де Хауер.
Според неа, во име на зачувување на стабилноста во Србија, ЕУ честопати замижувала пред она што се случувало во земјата. Сепак, по неколку години, критиките за овој пристап почнале да доаѓаат од самата Унија.
Де Хауер забележала дека односот на Српската прогресивна партија со Европската народна партија (ЕПП), највлијателната политичка група во Европскиот парламент, на која ѝ припаѓа и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, влијаел и врз ставот на европските институции кон Белград.
„Еднаш реков дека е време Европската комисија да ги отвори очите. А зошто одржувале контакти со Вучиќ? Вучиќ бил претставник на српскиот народ, демократски избран, па затоа немале друг избор освен да соработуваат со него. Поентата е дека Вучиќ имал блиски врски со ЕПП во Брисел, бидејќи СПП е сè уште придружна членка на ЕПП. Тоа го заштитило. Она што се случило е дека тој го манипулирал српскиот народ, но и Унијата“, рече таа.
Де Хауер додаде дека кога Вучиќ сметал дека притисокот од ЕУ е пресилен, или кога Европската комисија се заканувала дека ќе го запре одредено финансирање, тој дозволил во Србија да се донесат некои минимални законски реформи или привремени закони.
„Но, сето ова било многу ограничено, за да не се сруши неговиот автократски систем и Европската комисија повторно да стане пријателски настроена кон него. Тој одел во Европската Унија и рекол: „Знаете, ние навистина се трудиме најдобро што можеме, навистина се обидуваме да станеме добра членка на Европската Унија, гледате колку напорно работиме“, рече поранешната амбасадорка.
Сепак, кога се вратил во Србија, пораката на Вучиќ била сосема поинаква, тој рекол дека ЕУ не ја разбира Србија и поставува строги услови само во интерес на Унијата, а не на српската држава, додаде Де Хауер.
„Секако, тоа беше лага. Но, функционираше некое време, сè додека критиките не станаа навистина силни и демократијата во Србија, за жал, продолжи да се повлекува. И конечно, можеби малку предоцна, ЕУ престана да прави отстапки кон Вучиќ. Унијата дури и ја запре одредената финансиска поддршка за Србија“, рече таа.
Косово и влијанието на Русија и Кина
Како една од главните причини зошто ЕУ понекогаш затвора очи пред она што се случува во Србија, Де Хауер посочи на фактот дека Вучиќ постојано се претставува како единствена личност способна да постигне обврзувачки договор со Косово.
„Вучиќ секогаш велеше дека се обидува да го реши косовското прашање и дека само тој може да го стори тоа. Ова е една од главните причини зошто ЕУ понекогаш затвора очи пред она што се случува во Србија, бидејќи навистина сакаше да избегне криза меѓу Србија и Косово и веруваше дека Вучиќ ќе го реши ова прашање. Секако, тој не го реши“, рече таа.
Поранешната амбасадорка, исто така, нагласи дека не е вистина дека ЕУ бара Србија да го признае Косово, како што „на српскиот народ му се кажува со години“. Причината е што самата Унија нема единствен став по ова прашање, бидејќи пет од нејзините земји-членки сè уште не ја признаваат независноста на Косово.
Покрај прашањето за Косово, Де Хауер ги истакна и загриженостите на Брисел дека ако Србија се оддалечи од ЕУ и остане без финансиска поддршка, може да падне во прегратката на Кина и Русија.
„Искрено верувам дека ЕУ направи многу повеќе за српскиот народ отколку Кина и Русија, но Вучиќ никогаш не го кажа ова во медиумите. Српскиот народ не знаеше за тоа. Европската Унија отсекогаш била и продолжува да биде најголемиот инвеститор во Србија, најголемиот донатор на финансиска помош и најголемиот економски партнер на земјата. Верувам дека српската економија, меѓу другото, преживеала благодарение на Унијата“, рече Де Хауер.
Таа додаде дека српскиот народ, за жал, никогаш не бил информиран за ова, бидејќи на големите билборди секогаш пишувало дека Русија ѝ помага на Србија, а дека Кина ѝ помага на Србија.
„Речиси никогаш не се споменуваше што Унијата правеше за Србија. За жал, последицата од сето ова е што популарноста на ЕУ во Србија постојано опаѓаше и сега е навистина многу ниска. Луѓето ја изгубија довербата затоа што мислеа дека едно зборуваме, а друго правиме и дека сме ги предале. Но, тоа не беше вистина“, рече поранешната белгиска амбасадорка.
