Skip to content
Астрономите за првпат успеале радиосигнал недвосмислено да го поврзат директно со планета надвор од Сончевиот систем, наместо со ѕвездата околу која таа кружи. Сигналот доаѓа од Beta Pictoris b, огромна гасовита егзопланета оддалечена околу 63 светлосни години од Земјата.
Иако откритието веднаш звучи како сцена од научна фантастика, научниците нагласуваат дека не станува збор за порака од вонземска цивилизација.
Радиобрановите најверојатно ги создаваат моќни аурори во атмосферата на планетата, слични по физичкиот механизам на поларната светлина на Земјата и аурорите на Јупитер.
Тим од Центарот за астрофизика Харвард и Смитсонијан и Универзитетот во Орегон ја набљудувал планетата со мрежата радиотелескопи MeerKAT во Јужна Африка во четири одделни серии набљудувања во 2025 и 2026 година.
Астрономите забележале брзи и повторливи радиоизбувнувања, како и постојана емисија, на фреквенции меѓу 0,85 и 3,5 гигахерци.
Посебно значајно било тоа што сигналите биле силно кружно поларизирани. Таквата карактеристика е типична за радио-емисијата што може да настане кога наелектризирани честички комуницираат со силно магнетно поле.
Со користење далечни квазари како прецизни референтни точки на небото, истражувачите заклучиле дека изворот е токму Beta Pictoris b, а не нејзината матична ѕвезда.
Прв директен поглед во магнетното поле на далечна планета
Откритието може да биде важно од уште една причина. Радиосигналот им овозможил на научниците директно да ја проценат јачината на магнетното поле на една егзопланета.
Според нивната анализа, магнетното поле на Beta Pictoris b на местото каде што се создава радио-емисијата изнесува најмалку околу 1,25 килогауси. Тоа е илјадници пати посилно од магнетното поле што го мериме на површината на Земјата.
Истражувачите сметаат дека силното поле се совпаѓа со теоретските модели за млада и масивна гасовита планета.
Beta Pictoris b е околу десет пати помасивна од Јупитер и брзо ротира околу својата оска. Еден нејзин ден трае само околу осум до девет часа, што може да помогне во создавањето на моќните магнетни и аурорални феномени.
Планетата е откриена уште во 2008 година и е дел од млад планетарен систем околу ѕвездата Beta Pictoris. Денес околу оваа ѕвезда се познати три планети.
Зошто сигналот е важен
Радио-емисии претходно биле забележувани од системи во кои има егзопланети, но проблемот бил да се утврди дали доаѓаат од планетата или од нејзината ѕвезда.
Новото истражување тврди дека таа граница првпат е надмината.
Тоа отвора нов начин за изучување далечни светови кои не можат детално да се видат со класичните телескопи. Магнетните полиња можат да откријат информации за внатрешната структура на планетата, нејзината атмосфера и начинот на кој таа комуницира со честичките и зрачењето од својата ѕвезда.
Таквите полиња се интересни и при проценката дали една планета може долгорочно да ја задржи својата атмосфера, иако Beta Pictoris b сама по себе не се смета за планета слична на Земјата.
Научниците веќе издвоиле уште седум џиновски егзопланети во пет блиски ѕвездени системи кои би можеле да бидат следни цели за вакви набљудувања.
Авторите проценуваат дека идните радиотелескопи, со чувствителност пет до седум пати поголема од сегашната, би можеле да овозможат откривање на вакви сигнали од уште повеќе планети.
Сепак, резултатите засега треба да се читаат со научна претпазливост. Истражувањето е објавено како труд на платформата arXiv и сè уште не поминало низ рецензија во научно списание.
Ако резултатот биде потврден, Beta Pictoris b ќе остане првата позната егзопланета од која астрономите директно издвоиле ваков радио-потпис и првата за која преку него директно ја измериле јачината на магнетното поле.
