Skip to content
Микроскопски организам од врелите извори во Калифорнија ја помести познатата температурна граница на сложениот клеточен живот. Амебата Incendiamoeba cascadensis може да се размножува на 63 степени Целзиусови, да се движи и на 64 степени, а по кратка изложеност на 70 степени да создаде заштитна циста и повторно да се активира кога условите ќе станат поповолни.
Резултатите од истражувањето се објавени во научното списание Cell, откако првата верзија на трудот беше достапна уште во 2025 година. Затоа новоста не е дека амебата е откриена вчера, туку дека истражувањето сега е објавено во рецензирана форма.
Научниците ја изолирале амебата од геотермални извори во националниот парк Ласен во Калифорнија. Во периодот од 2023 до 2025 година ја пронашле на 14 од 20 истражувани локации, во вода, седимент и биофилм, каде температурите се движеле од 49 до 65 степени.
Нејзината најдобра температура за раст е меѓу 55 и 57 степени. Но истражувањето покажало дека клетките продолжуваат да се делат сè до 63 степени, три степени над претходно познатата граница за размножување на еукариотски организми.
Еукариоти се организмите чии клетки имаат јадро и сложена внатрешна структура. Тука припаѓаат животните, растенијата, габите и амебите. Пред ова откритие, неколку видови габи и црвени алги можеле да се размножуваат на околу 60 степени, додека претходно позната топлољубива амеба достигнувала околу 57 степени.
На 70°C престанува да „трча“, но не умира
Најнеобичниот дел од експериментот дошол кога научниците дополнително ја зголемиле температурата.
На 64 степени амебата сè уште активно се движела. На 66 степени клетките почнувале да се заоблуваат и да преминуваат во заштитна состојба.
Кога биле изложени на 70 степени пет минути, тие целосно се претворале во цисти. По враќањето на температурата на 60 степени клетките повторно се активирале. По изложување на 80 степени, сепак, веќе не можеле да закрепнат.
Токму тука е важната разлика. Амебата не се размножува нормално на 70 степени. Нејзиниот рекорд за клеточна делба е 63 степени, додека 70 степени претставуваат краткотрајна граница на преживување во заштитна форма.
Анализата на нејзиниот геном дала и можни објаснувања како го постигнува тоа. Научниците откриле збогатување со гени поврзани со одржување и поправка на протеините, стабилноста на геномот и реакцијата на надворешната средина.
Посебно внимание привлекуваат протеините на топлотен шок, кои можат да спречат оштетените протеини да се натрупуваат во клетката и да помогнат во нивното повторно правилно обликување.
Откритието, сепак, не значи дека Incendiamoeba cascadensis е организмот што издржува највисока температура на Земјата.
Некои бактерии растат на околу 100 степени, а архејата Methanopyrus kandleri е забележана како се размножува на дури 122 степени Целзиусови. Разликата е во тоа што бактериите и археите немаат клеточно јадро и комплексна клеточна организација каква што имаат еукариотите.
Затоа научното значење на „огнената амеба“ е токму во поместувањето на границата за клетка со јадро.
Истражувачите сметаат дека разбирањето на механизмите со кои нејзините протеини, ДНК и клеточни структури ја преживуваат екстремната топлина може да биде интересно за биотехнологијата, индустриските ензими и истражувањата на живот во екстремни средини.
Тоа засега се истражувачки можности, а не готови технологии.
Откритието отвора и пошироко прашање за астробиологијата. Ако сложена клетка може активно да живее на температури за кои до неодамна се сметаше дека се над нејзината физиолошка граница, тогаш и проценките каде би можел да опстојува живот во екстремни средини можеби ќе треба повторно да се преиспитаат.
