Skip to content
На 17 септември, полицијата пронајде тело на жена во населбата Дон Парк. Таа беше деветтата жена пронајдена мртва во областа на општината Екурхулени од јули. Сè уште не е познато дали случаите се поврзани.
Една од идентификуваните жртви е 38-годишната Динео Евелин Мотапане. Нејзиното тело беше пронајдено на 15 септември покрај патот во Ква-Тема, источно од Јоханесбург. Нејзиното семејство ја идентификуваше следниот ден.
За сестрата на Дина, Керол, нејзината смрт не е само уште еден број во статистиката на Јужна Африка – земја каде што родовото насилство и фемицидот се прогласени за „национална катастрофа“ од ноември 2025 година.
„Никогаш повеќе нема да ја видиме да влегува низ вратата. А најлошото е што нејзината двегодишна ќерка нема поим што се случило“, изјави Керол за ДВ. „Како да ѝ објасниме дека нејзината мајка била брутално убиена, оставена зад грмушките и обезличена до непрепознатливост? […] И затоа повеќе нема мајка?“
Полицијата го зголемува своето присуство
Властите го зголемија присуството на полицијата во погодените области. Мултидисциплинарен истражен тим, составен од членови на криминалистичката полиција, форензиката, разузнавачките служби и други експерти, ги истражува случаите. Покрај тоа, владата усвои сеопфатна стратегија за вонредни состојби.
Полицијата предупредува дека шпекулациите за сериски убиец не се презентирани како факт – истражителите во моментов проверуваат можни врски меѓу случаите.
За жените во општина Екурхулени, серијата убиства го промени секојдневниот живот. Насилството е сè посериозен проблем, особено по бранот ксенофобично насилство врз странци, кое исто така погоди голем број жени. Некои од нив избегнуваат да одат сами по улица. Властите ги повикуваат граѓаните што е можно поскоро да пријават исчезнати лица и директно да ѝ достават информации за злосторствата на полицијата.
На демонстрациите во Јоханесбург, јужноафриканската министерка за жени, млади и лица со попреченост, Синдисиве Чикунга, предупреди дека насилството врз жените често започнува во приватни средини.
„Ве молам, престанете. Престанете да ги силувате жените. Престанете да ги навредувате жените. Престанете да ги злоупотребувате финансиски“, апелираше таа до сторителите. Насилството може да ескалира: „Започнува со навреди. Потоа има напад, а на крај убиство. Тоа не смее да се случи.“
Само законите не се доволни
Јужна Африка има закони и програми за борба против родово базираното насилство. Во јули 2026 година, претседателот Кирил Рамафоса го основа таканаречениот „Национален совет за борба против родово базираното насилство и фемицидот“. Тоа тело треба да ја координира имплементацијата на националната стратегија за борба против родово базираното насилство.
Наледи Масипа од организацијата „Gender Links“, која се залага за родова еднаквост во Јужна Африка, сепак, смета дека најголемиот предизвик е имплементацијата на овие мерки. „Самото постоење на закони и политички мерки не го менува автоматски она што се случува во заедниците и домаќинствата“, изјави тој за ДВ.
Целиот систем за поддршка мора да функционира – од полицијата и здравствениот систем, преку психосоцијална помош, до правна поддршка. „Вистинскиот тест е дали жената се чувствува побезбедно во секојдневниот живот.“
И организацијата Амнести Интернешнл Јужна Африка бара да се посвети поголемо внимание на родовата природа на ваквите убиства. „Самото фемицид не се препознава како кривично дело. Едноставно се третира како уште едно убиство“, вели Теган Сниман, истражувачки соработник во организацијата.
Насилството влијае на целиот регион
Проблемот не е ограничен само на Јужна Африка. И соседните земји Боцвана и Замбија се соочуваат со високо ниво на насилство врз основа на пол.
Во Боцвана, според податоците на Обединетите нации, околу 37 проценти од жените доживеале некаков вид насилство во текот на својот живот. Во јуни 2026 година, владата и Обединетите нации започнаа заедничка програма која, меѓу другото, треба да ја подобри превенцијата, да обезбеди подобра поддршка на жртвите и да ги зајакне државните институции.
Дури и во Замбија, и покрај соодветните закони и национални програми, насилството врз основа на пол е сè уште присутно. „Тоа е длабоко вкоренето во односите на моќ, нееднаквоста и општествените очекувања“, изјави за ДВ Ане Мбеве-Анамела од Советот на невладини организации во Замбија.
„Можеме да имаме добри закони. Но, ако заедниците продолжат да веруваат дека насилството е приватна работа или нормален дел од бракот, жртвите ќе останат тивки и заробени.“
И во други делови од Африка, како што се Нигерија и Кенија, насилството врз жените сè повеќе доаѓа во фокусот – и во политиката и во граѓанското општество.
Заштитата мора да функционира во секојдневниот живот
За активистите во регионот, затоа не е доволно само да се донесат нови закони. Клучно е дали заштитата, поддршката и гонењето на сторителите навистина функционираат.
И јужноафриканската влада признава дека насилството врз основа на пол и фемицидот, и покрај построгите закони и други мерки, се сè уште широко распространети. Затоа, покрај кривичното гонење, националната стратегија предвидува превентивни мерки и поддршка за жртвите.
За семејството на Дине, прашањето за ефикасноста на тие мерки повеќе не е политичко или статистичко. Нејзината сестра Керол знае дека Динео нема да се врати. Таа сака нејзината ќерка еден ден да разбере дека она што ѝ се случило на нејзината мајка не било нормално – и дека жените имаат право да живеат безбедно.
