Skip to content
Европската Унија сака да ги продлабочи односите со Канада преку нов вид партнерство што претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, го нарече „асоцирано членство“. Предлогот би ја приближил Канада до европските економски, технолошки и одбранбени проекти, но засега нема утврдено правно значење и не претставува покана за полноправно членство во ЕУ.
Фон дер Лајен му го упати предлогот на канадскиот премиер Марк Карни во време кога односите на Отава со Вашингтон се влошени. По неуспехот на трговските разговори во август, САД воведоа високи царини за канадски производи. Канада, чиј извоз во голема мера зависи од американскиот пазар, бара начини да ја зајакне соработката со други партнери.
Терминот „асоцирана членка“ не постои во договорите на ЕУ. Затоа, допрва треба да се преговара што точно би опфаќал, кои обврски би ги презеле двете страни и каква правна форма би имал договорот. Според соговорниците на „Еуроњуз“, замислата е партнерството да биде подлабоко од договор за слободна трговија, без Канада да добие право на глас во европските институции или улога во донесувањето на законите на ЕУ.
Двете страни веќе имаат основа за таква соработка. Нивниот трговски договор ЦЕТА отстрани голем дел од царините, а Канада учествува во европската истражувачка програма „Хоризонт Европа“. Соработката се проширува и во одбраната: во февруари годинава Канада стана првата неевропска земја што се приклучи на инструментот САФЕ, преку кој се поддржуваат заеднички набавки за европската одбранбена индустрија.
Новиот предлог би можел да ги опфати енергетиката, критичните минерали, производството, вештачката интелигенција, кибербезбедноста и проектите на Арктикот. За ЕУ, Канада е важен можен снабдувач со литиум, никел, кобалт и други суровини потребни за батерии и напредна индустрија. За Канада, поблиската врска со Европа би значела поголем пристап до пазар и можност да ја намали зависноста од САД.
Сепак, политичката понуда треба да се претвори во конкретен договор. Меѓу отворените прашања се усогласувањето на правилата и согласноста на земјите членки на ЕУ. Повеќе детали се очекуваат на самитот ЕУ–Канада, закажан за 29 и 30 октомври во Монтреал.
Предлогот за Канада отвора и пошироко прашање: дали „асоцираното членство“ ќе остане посебен договор меѓу Брисел и Отава или ќе стане модел за поблиска соработка на ЕУ со други држави. Засега, тоа е предлог за ново партнерство, а неговата содржина допрва ќе се дефинира.
Извор: „Еуроњуз“.
