Skip to content
Пораките со закани за бомби, потпишани во име на руската група „Машка држава“, повторно го привлекоа вниманието кон движење познато по радикалната мизогинија, хомофобијата и организираните кампањи на заплашување. Неговата идеологија ги претвора жените, феминистките и ЛГБТ-лицата во непријатели, а интернетот во алатка за притисок и јавен линч.
Заканите што ги погодија аеродромите во Софија и Рим повторно го отворија прашањето за активноста на екстремистичките онлајн-мрежи и за можноста нивното име да се користи за заплашување и ширење паника. Пораките, според медиумските извештаи, биле потпишани во име на „Машка држава“, руско движење што со години е познато по екстремистички и мизогини ставови.
Но, потписот не е доказ за одговорност. Во отсуство на потврда од надлежните истражни органи, не може да се заклучи дека организацијата навистина ги испратила заканите или дека зад нив стојат нејзини членови.
За да се разбере зошто името на „Машка држава“ предизвикува загриженост, треба да се погледнат нејзиното потекло, идеологијата и методите со кои се обидува да влијае врз општеството.
Од интернет-заедница до екстремистичко движење
„Машка држава“ (Мужское государство, Male State) се појави во Русија во средината на минатата деценија, околу Владислав Поздњаков и онлајн-заедници во кои се промовираа радикални патријархални и националистички ставови.
Истражувачката организација Bellingcat го документираше движењето како една од најагресивните руски интернет-заедници насочени против жените и малцинствата. Неговите членови и поддржувачи учествувале во кампањи за јавно посрамотување, вознемирување и заплашување на лица што ги сметале за противници.
Движењето не се ограничувало на изнесување конзервативни ставови за семејството или родовите улоги. Неговата препознатлива практика била организирано насочување кон конкретни луѓе и компании, со цел да се предизвикаат јавен притисок, губење на работата или нарушување на нивниот приватен живот.
Токму употребата на групна мобилизација за заплашување ја издвојува „Машка држава“ од обичните интернет-заедници со конзервативни ставови.
Што застапува „Машка држава“?
Во основата на идеологијата е убедувањето дека мажите треба да имаат доминантна позиција во општеството, семејството и односите меѓу половите. Жените што не се вклопуваат во наметнатиот модел на однесување се претставуваат како закана за традиционалното семејство и националниот идентитет.
Феминизмот, родовата еднаквост и правото на жените самостојно да ги избираат своите партнери и начинот на живот се мети на напади. Движењето е познато и по хомофобични ставови и непријателство кон ЛГБТ-лицата.
Истражувачите ја поврзуваат оваа идеологија со поширокиот контекст на крајната десница, ултранационализмот и онлајн-мизогинијата. Во неа, наводната одбрана на традиционалните вредности се користи за оправдување на дискриминација и ограничување на правата на другите.
Затоа, „Машка држава“ не е само група што изразува непријателство кон феминизмот. Нејзината особеност е во тоа што идеолошките противници ги претвора во конкретни цели за организирано вознемирување.
Како функционира заплашувањето?
Еден од најпознатите методи на движењето е дигиталното мобилизирање против поединци и компании. Кога некоја личност или бизнис ќе биде означен како непријател на нивните вредности, следуваат координирани напади на социјалните мрежи, повици за бојкот, навредливи пораки и обиди за нарушување на угледот.
Во таквите кампањи може да се објавуваат лични информации без согласност, да се шират обвиненија и да се врши притисок врз работодавци или деловни партнери. Целта не е само да се искаже несогласување, туку противникот да се изложи на последици во реалниот живот.
Овој модел е дел од поширокиот проблем на онлајн-екстремизмот: дигиталните платформи овозможуваат брзо ширење на пораки, координација на голем број корисници и создавање атмосфера во која заканите се нормализираат.
Зошто Русија ја забрани групата?
Во октомври 2021 година, суд во Нижни Новгород ја прогласи „Машка држава“ за екстремистичка организација и ја забрани нејзината активност во Русија.
Одлуката беше донесена по години контроверзии поврзани со кампањите на движењето. Но, забраната не значеше дека неговите идеи и мрежи исчезнаа. Истражувањата на Bellingcat покажаа дека поддржувачите продолжиле да дејствуваат преку интернет-канали и по забраната, а дел од нив ја поддржувале и руската инвазија врз Украина.
Ова покажува една од главните тешкотии во справувањето со онлајн-екстремизмот: забраната на организацијата не ги отстранува автоматски нејзините следбеници, идеологијата или можноста за создавање нови групи под други имиња.
Името на групата не е доказ за бомбените закани
Актуелните закани за бомби ја вратија „Машка држава“ во европските вести, но нејзината документирана историја и конкретните настани мора да се разгледуваат одделно.
Фактот дека некоја порака е потпишана со името на движењето не докажува кој ја испратил, ниту дали станува збор за организирана операција, имитирање на групата или злоупотреба на нејзиниот идентитет. За тоа се потребни резултати од истрагата и потврда од надлежните органи.
Она што веќе е документирано е дека „Машка држава“ промовира идеологија заснована на мизогинија и хомофобија и дека нејзините поддржувачи користеле организирано заплашување против луѓе што ги сметаат за противници.
Токму затоа, профилот на ова движење е важен и надвор од Русија. Тој покажува како екстремистичките идеи можат да се претворат во дигитални кампањи на омраза, а потоа да создадат поширок простор за закани и заплашување. Но, одговорноста за конкретни закани мора да се утврдува со докази, а не само според потписот на пораката.
Извори: Bellingcat; BBC News Русская служба; Центар за истражување на екстремизмот при Универзитетот во Осло (C-REX); The Guardian; БГНЕС.
