Skip to content
Иран го запали Ормус со нова серија напади врз Емиратите и бродови во еден од најважните енергетски коридори во светот, откако властите во Фуџаира соопштија дека пожар избувнал во нафтената индустриска зона по напад со дрон што, според нив, потекнувал од Иран, додека американската морнарица се обидува да го отвори блокираниот Ормуски Теснец за комерцијален сообраќај.
Reuters објави дека цивилната заштита била испратена да го стави пожарот под контрола, а од Иран засега немало непосреден официјален коментар за наводите на Емиратите. Истовремено, во Ормускиот Теснец бил пријавен пожар и експлозија на јужнокорејскиот товарен брод HMM Namu, без пријавени жртви, додека властите ја утврдуваат причината за инцидентот.
Според AP, Обединетите Арапски Емирати соопштиле дека ова е прв ирански напад врз земјата од кревкиот прекин на огнот во април. Министерството за одбрана на Емиратите навело дека Иран лансирал четири крстосувачки ракети, од кои три биле соборени, а една паднала во морето. Властите во Фуџаира соопштиле и дека дрон предизвикал пожар во важен нафтен објект, при што биле повредени тројца индиски државјани.
НОВ УДАР ВРЗ НАФТЕНИОТ НЕРВ НА СВЕТОТ
Фуџаира има особено значење за Емиратите затоа што се наоѓа на Оманскиот Залив и претставува еден од ретките излезни правци за извоз на нафта што не мора да минува низ Ормускиот Теснец. Токму затоа нападот врз нафтената зона не се чита само како локален безбедносен инцидент, туку како порака кон целиот енергетски пазар.
Пазарите веднаш реагираа. Reuters објави дека цената на нафтата скокнала за околу пет проценти, при што „брент“ достигнал 113,92 долари за барел, а американската WTI 105,48 долари. Растот доаѓа во момент кога околу 20 проценти од глобалното снабдување со нафта и течен природен гас во нормални услови минува низ Ормускиот Теснец.
Новата ескалација се случи веднаш откако американскиот претседател Доналд Трамп најави операција за извлекување и придружба на бродови заглавени во Ормускиот Теснец. Американската Централна команда соопшти дека две американски трговски пловила поминале низ теснецот со поддршка на американски разурнувачи, но Иранската револуционерна гарда ги отфрли тие тврдења како неточни.
Иранската воена команда предупреди дека безбедноста на теснецот е во ирански раце и дека секое странско воено присуство, особено американско, ќе биде третирано како закана. Од Вашингтон, пак, демантираа ирански тврдења дека бил погоден американски воен брод во близина на теснецот.
Големиот проблем е што ниту една страна засега не нуди јасен пат кон смирување. САД тврдат дека воспоставуваат безбеден коридор, Иран тврди дека преминот мора да биде координиран со неговите вооружени сили, а бродските компании и осигурителите остануваат воздржани. Reuters пренесува дека Hapag-Lloyd оценува оти транзитот низ теснецот сè уште не е можен, додека индустријата бара целосен прекин на непријателствата, а не само воена придружба.
Ескалацијата кај Ормускиот Теснец има директна економска тежина далеку надвор од Блискиот Исток. Ако бродовите не можат безбедно да минуваат, или ако осигурителните трошоци останат превисоки, светот ќе се соочи со поскапа нафта, поскап транспорт, нов инфлациски притисок и ризик од нарушени синџири на снабдување.
Затоа нападот врз Фуџаира и инцидентите со бродови во Ормус не се само уште една воена вест. Тие се сигнал дека Иран ја користи својата географска и воена позиција за притисок врз глобалната економија, додека САД се обидуваат да покажат дека можат да го отворат најважниот нафтен теснец на светот без да ја вратат војната во полн интензитет.