Рубио предупреди, по војната со Иран НАТО може да влезе во нова ера

Рубио предупреди, по војната со Иран НАТО може да влезе во нова ера, откако американскиот државен секретар Марко Рубио порача дека САД ќе мора да ја преиспитаат вредноста на Алијансата по завршувањето на конфликтот. Повод за оваа порака е одбивањето на дел од европските сојузници да дадат бази, прелети и поширока поддршка за американските операции, во момент кога Вашингтон тврди дека војната влегува во завршна фаза, а Европа сè поотворено покажува дистанца од американската стратегија.

Ова предупредување не доаѓа од празен простор, туку од веќе наталожен судир меѓу Вашингтон и дел од европските престолнини. Франција, Италија и Шпанија, според меѓународните извештаи, оттурнале дел од американските барања за поддршка, а некои европски влади јавно ставиле до знаење дека не сакаат војната со Иран автоматски да стане и нивна војна. Така, старата американска дилема околу тоа што навистина ѝ носи НАТО на Америка повторно излезе на површина, но овојпат не преку буџети и проценти, туку преку воена лојалност.

Суштината на спорот е многу подлабока од актуелниот конфликт. НАТО е создаден како сојуз за колективна одбрана, а не како механизам што по автоматизам ќе ги следи сите американски офанзиви надвор од територијата на Алијансата. Токму затоа европската резерва во Вашингтон се чита како недостиг на солидарност, додека во Европа се чита како обид САД да ја претворат една блискоисточна војна во тест за политичка послушност. Во таква атмосфера, изјавата на Рубио не звучи само како предупредување, туку и како најава дека Америка повторно ќе ја мери цената на своето присуство во НАТО.

Тоа не значи дека САД утре ќе излезат од Алијансата, ниту дека НАТО веднаш влегува во распад. Но штетата веќе е направена, затоа што довербата е најважната валута во секој сојуз, а таа сега е јавно ставена под прашалник. Ако по војната со Иран навистина почне нова американска пресметка со Европа, тогаш проблемот нема да биде само иднината на една операција, туку иднината на целиот трансатлантски однос. И токму тука е тежината на пораката на Рубио: не дека НАТО веќе се распаѓа, туку дека по војната може да почне да личи на нешто поинакво од сојузот што Европа со децении го сметаше за сигурен.