Македонија и ЕУ: Назначувањето на Арбен Фетаи е тест за кредибилитетот на државата во Брисел

Поранешниот вицепремиер, Арбен Фетаи, кој ја напушти Владата поради долгото отсуство од работа, доби нова дипломатска функција токму во момент кога земјата повторно очекува клучни сигнали од Европската Унија. Прашањето повеќе не е само кадровско, туку институционално – кој ја претставува Македонија пред Брисел и каква порака испраќа државата?

Македонија повторно се најде пред уште еден европски тест. Не затоа што Европската комисија објави нов извештај или затоа што Советот на ЕУ донесе нова одлука, туку затоа што домашна кадровска одлука отвори прашања за начинот на кој државата ги води евроинтеграциите.

Назначувањето на поранешниот вицепремиер за добро владеење Арбен Фетаи за специјален пратеник за Европската Унија во Брисел предизвика бурни политички реакции и дебата која оди подалеку од дневната политика.

Во суштина, дилемата не е дали Владата има право да именува специјален пратеник. Таква можност постои.

Прашањето е дали во момент кога земјата повторно се обидува да ја врати довербата кај европските институции, ваквата одлука ја зајакнува или ја усложнува институционалната архитектура преку која Македонија комуницира со Европската Унија.

Од политичка криза до дипломатска функција

Арбен Фетаи само пред неколку недели беше во центарот на јавноста поради информациите дека со месеци не присуствувал на работа како вицепремиер задолжен за добро владеење, по што поднесе оставка.

Сега, Владата соопштува дека неговата нова задача ќе биде да придонесе за забрзување на евроинтеграциите, да ја претставува државата пред европските институции, да предлага насоки за реформите и да ја зајакнува видливоста на Македонија во Брисел.

Токму овие надлежности отворија нов круг прашања.

Османи: „Кој тогаш ја претставува Македонија?“

Најконкретната дилема ја постави поранешниот министер за надворешни работи Бујар Османи.

Тој праша која задача ќе ја извршува специјалниот пратеник што не можат да ја извршат Постојаната мисија на Македонија при ЕУ, амбасадорот, Министерството за надворешни работи и Министерството за европски прашања.

Османи предупреди дека со ова се создава „паралелен политички канал“ во Брисел, кој може да го поткопа авторитетот на официјалната дипломатска мисија и да создаде нејаснотии околу тоа кој ја претставува државата пред институциите на Европската Унија.

Тоа е суштинско институционално прашање.

Во дипломатската практика, особено во процесите на пристапување кон ЕУ, јасната распределба на надлежностите и единствениот канал на комуникација се сметаат за важен елемент на кредибилитетот.

Реакциите не останаа само во опозицијата

Покрај Османи, реагираа и други политички субјекти.

Од Либерално-демократската партија оценуваат дека именувањето испраќа погрешна порака за критериумите според кои се доделуваат високите државни функции, додека Левица ја оцени одлуката како награда наместо одговорност.

Од Владата, пак, објаснуваат дека станува збор за лице кое треба да отвора можности за продлабочување на соработката со европските институции, да иницира средби со носители на одлуки и да придонесе за подобра промоција на реформските процеси.

Поголемото прашање: дали Македонија испраќа јасна европска порака?

Во последните години Европската комисија постојано укажува дека напредокот кон ЕУ не зависи само од усвојувањето закони, туку и од стабилноста и предвидливоста на институциите.

Токму затоа секоја кадровска одлука што отвора дилеми околу институционалните надлежности неизбежно добива пошироко политичко значење.

Особено во период кога земјата повторно очекува важни пораки од Брисел за реформите, владеењето на правото и следните чекори во пристапниот процес.

Европскиот тест не е само во Брисел

Во домашната јавност назначувањето на Фетаи веќе се претвори во уште една расправа меѓу власта и опозицијата.

Но европската перспектива отвора поинакво прашање.

Не е спорно дали Владата има право да именува специјален пратеник.

Спорно е дали во период кога Македонија се обидува да покаже институционална зрелост, воведувањето дополнителен политички канал кон Брисел ќе придонесе за поголема ефикасност или ќе создаде впечаток на преклопување на улогите меѓу институциите.

Тоа е прашање што веројатно ќе остане отворено и по завршувањето на дневните политички препукувања.