Skip to content
Опфатот на вакцинација кај децата низ цела Европа бележи стагнација или остар пад по 2019 година, покажува најновото сеопфатно научно истражување спроведено врз база на податоци за седум клучни вакцини во Европската Унија. Според објавените резултати од студијата која анализира податоци од 1980 до 2024 година, дури 16 земји-членки на ЕУ се соочуваат со намален процент на имунизација за четири или повеќе детски вакцини, што претставува директна закана за појава на нови здравствени кризи.
Здравствените експерти алармираат дека ваквите трендови директно го поткопуваат колективниот имунитет и ја зголемуваат ранливоста на најмладите. Посебно загрижува фактот што сомнежите, дезинформациите и колебањето кај родителите во однос на имунизацијата веќе придонесоа за повторно избивање на болести кои со децении беа успешно контролирани или речиси искоренети.
Во шест европски држави, меѓу кои се Бугарија, Романија, Кипар, Ирска, Холандија и Шведска, евидентиран е пад на опфатот кај сите седум анализирани вакцини. Ситуацијата е најкритична во Романија каде просечната стапка на имунизација се спушти под 80 проценти, што ја прави критично под прагот потребен за безбеден колективен штит. Сличен тренд на пад за пет од седум вакцини бележат и големи здравствени системи како оние во Германија и Шпанија.
Спротивно на овој тренд, највисоки и стабилни стапки на заштита од над 95 проценти за сите седум вакцини задржаа единствено Луксембург и Португалија. Од друга страна, земји како Франција и Италија покажаа мешовити резултати, со раст кај четири, но истовремен пад кај три типа вакцини.
Научниците посочуваат дека прекршувањето на позитивните трендови започна токму меѓу 2019 и 2022 година, период кој целосно се совпаѓа со пандемијата на ковид-19. Главните причини се лоцираат во нарушените редовни здравствени прегледи, одложувањето на имунизациските календари за време на карантините и јакнењето на скептицизмот кон јавното здравство.
Овој негативен европски бран веќе се прелева со полна сила и во македонскиот здравствен систем, каде што бројките се спуштија на загрижувачко ниво. Официјалните податоци на Институтот за јавно здравје покажуваат дека во текот на 2025 година ниту една детска вакцина од редовниот календар во Македонија не го достигнала потребниот опфат од 95 проценти за создавање национален колективен имунитет. Заштитата против хепатитис Б изнесува 77 отсто, против хемофилус инфлуенца 78 отсто, додека кај вакцините против полиомиелитис и ДТП опфатот запре на скромни 79 проценти.
Особено критична е состојбата со МРП вакцината против морбили, рубеола и паротитис, каде што опфатот падна на само 62 проценти, оставајќи илјадници деца без заштита во момент кога во регионот веќе се потврдуваат случаи на мали сипаници. Најнизок опфат во земјава има кај ХПВ вакцината со едвај 51 процент, ротавирусната е на 64 отсто, а пневмококната вакцина опфаќа 80 отсто од децата. Епидемиолозите алармираат дека ваквите проценти го прават домашниот здравствен систем исклучително ранлив на епидемии и апелираат родителите веднаш да ги проверат картоните во детските диспанзери.
